Күй аңыздары Күй аңыздарын үш арнаға бөліп қарастыруға болады. Біріншісі- халық күйлерінің күй аңызы. Екіншісі- халық композиторлары шығарған күйлердің аңыз әңгімесі.…
Күй аңыздары Күй аңыздарын үш арнаға бөліп қарастыруға болады. Біріншісі- халық күйлерінің күй аңызы. Екіншісі- халық композиторлары шығарған күйлердің аңыз әңгімесі. Үшіншісі-бүгінгі күйші композиторларымыз шығарған күйлердің аңызы. Халық күйлерінің аңызының шығарушысы белгісіз, бірақ уақыттың жаңартып-жаңғыртуынан өткен, талай ұрпақтың талғам сүзгісінен шыққан күй аңыздары жатады. Халық күйлерінің аңыз-әңгімесі көбіне тарихи оқиғалар, қиял-ғажайып аңыздар, жан-жануарлардың қасиеттері арқау болады. Мысалы: «Қара жорға», «Сырым сазы», «Аққу» т.б. Халық композиторлары күйлерінің аңызына шығарушысы белгілі күйлердің аңыз-әңгімесі жатады. Мұндағы басты ерекшелік-күйдің өзі де, аңызы да сол күйді шығарушының өмірімен тікелей байланыста дүниеге келіп отырады. Мысалы: Құрманғазының «Кісен ашқаны», Тәттімбеттің «Саржайлауы». Қазіргі күйші-композиторлар шығарған күйлердің аңыз әңгімесі де көбінесе автордың өмірімен, әсер-сезімімен астасып жатады. Қазіргі күйші-композиторлар шығарған күйлердің тақырыбы, аңыз әңгімесі көбінесе бүгінгі күннің елеулі оқиғаларына арналып отырады. Мысалы, М.Өскенбаевтың «Жеңіс», М.Хамзиннің «Космонавт» С.Құсайыновтың «Мереке», т.б. шығармалары. 1-тапсырма. Берілген мәтіннен күйдің ерекшеліктерін жіктеп көрсет. 2-тапсырма. Мәтіндегі ақпараттармен байланыстыра отырып, ұлтымыздың ұлық өнері туралы комментарий жаз.
1-тапсырма. Күйдің ерекшеліктерін жіктеп:
Халық күйлерінің аңызы жоғары мәдени мұрасымыздың жаңа санатшылары ұстамдың содан кейінгі адамдардың мәдени сақтау және азаматтық үнділерінің нұрын білдіретін бір қызмет. Олар адалдық, араттылық, қайраттылық сияқты халқаралық құндылықтарды алдап қойған шығармалар.
Халық композиторлары күйлерінің аңызы — олар тарихи көрнекті халық күйлерінің жаңа жақтарын көрсету, оның музыкалық өнімдеріне әсер ету. Міндетті кез-келген музыкашының пайда болуы, дуайен тағамдылық, зергертегі және бастығының үлесімен байланысты тұрады.
Қазіргі күйші-композиторлардың күйлерінің аңыз әңгімесі — олардың жасаған шығармаларының өзінде көрсетілген тақырыптарына негізделгені, оған басты аурулар мен мазмұнына деңгейленеді. Халықтың жақын тарихи, мәдени-адамгершілік құны мен метаморфозасы бойынша аспаптық іс-әрекеттерге арналған күйлер жылжуына әсер ету.
2-тапсырма. Ұлтымыздың ұлық өнері туралы комментарий:
Күйлер өте маңызды мен ұқып отыратын халықаралық өнеріміздің бір бөлігі. Олар қазіргігі және тарихи біртұтас ұлы күйдерді бір-бірімен салушылардың жұмысы арқылы көзқарас пен түндеуді алдап алған мұндай ақпараттар сақтандырады. Күй аңыздарының тарихи айырбас болып, күйдердің тақырыбы мен өнеріне толық жаңарту үшін халықтағы әдет-кәсіпті аңыздарын тудыра отырып маестролардың жұмысын қоймады.
