. Дал осы незде анадемин В. В. Радлов та ез бетінше ізденіп, руна жазу- дың он бесне жуық әрпін анықтаған еді. Арада неп уақыт етпей, В. В. Радлов Орхон өзенінің бойынан табылған…

. Дал осы незде анадемин В. В. Радлов та ез бетінше ізденіп, руна жазу- дың он бесне жуық әрпін анықтаған еді. Арада неп уақыт етпей, В. В. Радлов Орхон өзенінің бойынан табылған үлкен тастардағы мәтінді толық оқып, ау дарып шықты. Кейін орыс түркітанушылары неп зерттеді. Л. Н. Гумилев Орхон жазба ескерткіштерін «Кек түріктердің өздері туралы жазған шежіресі» деп бағалады Орхон жазба мұраларын ұзақ жылдар түбегейлі зерттеген қазақтың білікті ғалымдары Ә. Марғұлан, Ә. Құрышжанов, М. Томанов, М. Жолдас бенов, Қ. Сартқожаұлының іргелі зерттеулері жарық нерді. Олар жазба ескертніштердің рухани құндылығын ашты. Жазбаларда кене түркілер мен нан түркілер дауіріндегі оқиғалар сипатта- лады. Жағрапиялық атаулар, сол кездегі тайпалардың атаулары мен орна ласу, таралу аймағы нерінеді. Көптеген тарихи, мәдени, жағрапиялық, саяси дерек бар. Тарихи оқиғалар, Ұлы қағандардың жорықтары кернем тілмен баяндалған Жазудың сипаты түркі тілдерінің дыбыстың ерекшеліктерін, үндестік заңдарын жақсы береді. Жазу оңнан солға қарай оқылады әрі негізінен да уыссыз дыбыстар таңбаланады. Түркі жазба ескерткіштері Ұйғыр қағандығы незінде аяусыз қиратылған.Төрт сұрақ жауаппен құра