Не - "Не дрэўца ў той весачцы, адзінага кусціка." Тут часціца "не" выкарыстоўваецца для адмаўлення наяўнасці дрэўца.
Не - "Булён быў не смачны." Замена з "не" паказвае на адмаўленне смакавых якасцей булёна.
Ні - "У мяне не было ні мяса, ні солі, ні круп." Тут "ні" ўжываецца для сутнаснага адмаўлення ўсіх элементаў спісу.
Не - "Вера хацела пайсці, каб не трывожыць гэтага чарауніка-мастака." У гэтым выпадку "не" адмаўляе дзеянне "трывожыць."
Не - "Нельга забываць пра чалавека не на адну хвіліну." Тут "не" спыняе дзеянне забывання.
Не - "Але Івану не было сумна, санліва." Часціца "не" адмаўляе адчуванне суму.
Ні - "Куды ні кінь - усюды клін." Тут "ні" выкарыстоўваецца для ўсёабдымнага адмаўлення, паказваючы аднолькавы вынік дзеяння ў розных месцах.
Аргументація
У руской і беларускай мовах часціцы "не" і "ні" маюць розны стыль выкарыстання: "не" часцей за ўсё ўжывецца ў пасляасабовым або дзеяслоўным кантэксце для адмаўлення (адказвае на пытанне "хто?", "што?"), а "ні" - у спісах або для абагульнення дзелавога адмаўлення.