Тас дәуірі (Палеолит, Месолит, Неолит) адамзат тарихындағы ең ерте кезеңдердің бірі болып табылады. Бұл кезеңде адамдар табиғатпен тығыз байланыста өмір сүрген, аңшылық және жинаушылық шаруашылығымен айналысқан. Тас дәуірінің тұрақтары — адамдардың өмір сүрген орындары. Қазақстандағы тас дәуірінің тұрақтарына келесі мысалдарды келтіруге болады:
Мұзбел тұрақтары — Оңтүстік Қазақстанда орналасқан, палеолит кезеңіне жататын тұрақ. Бұл жерде табылған құралдар мен заттар адамдардың сол дәуірдегі өмір сүру әдістерін көрсетеді.
Бөріжар — Шығыс Қазақстанда, бұл тұрақ та палеолит кезеңіне жатады. Мұнда табылған құралдардың ішінен әсіресе тас балталар мен қалақшалар ерекше назар аударады.
Тәңірқұт тұрақтары — Қазақстанның орталық бөлігінде, неолит кезеңіне жататын тұрақ. Бұл жерде аграрлық шаруашылықтың белгілері байқалады.
Артемьевка — Орал маңында орналасқан, неолитке тән тұрақ. Мұнда балық аулау мен аңшылыққа арналған құралдар табылған.
Қаратау — Оңтүстік Қазақстандағы табиғи қоршаулар, палеолит және неолит кезеңдеріне жататын тұрақтар. Арнайы зерттеулер кезінде онда табылған артефактылар, адамдардың өмірі мен мәдениеті туралы ақпарат береді.
Тас дәуірінің тұрақтары археологтар үшін өте маңызды, өйткені олар адамдардың даму тарихын, өмір сүру тәсілдерін және мәдениетін зерттеуге мүмкіндік береді.