1. Неліктен кемірсулар деп атайды? 2. Комірсуларга аныктама беріндер. 3. Комірсулардын неліктен жасушанын кажетті курамболігі болы табылатынын тусіндіріндер. Колдану: 1.…
1. Неліктен кемірсулар деп атайды? 2. Комірсуларга аныктама беріндер. 3. Комірсулардын неліктен жасушанын кажетті курамболігі болы табылатынын тусіндіріндер. Колдану: 1. Моносахаридтердін кызметін сипаттандар. 2. Тусіп калган сездерді жазындар. 1. РНК курамына кіретін комірсу 2. Тыныс алудын II кезенінін онімі (глюкозанын оттексіз здырауы) - 13. дНК курамына кіретін комірсу 4. 1 г ыдыраган кезде 17,6 кДж энергия немесе 5,5 ккал/моль тузі-летін жасушадагы негізгі энергия козі, фотосинтез нотижесі 5. Кызылша немесе курак канты 6. Сут канты - 7. Осімдіктердін негізгі корга жиналатын комірсуы \8. Жануарлардын непізгі корга жиналатын комірсуы 9. Осімдіктердін (мактада 98% , кылканжапырактылардын сурегінде 50%) жасуша кабыргасынын негізгі курылымдык комірсуы 10. саныраукулактардын жасуша кабыргасынын, буынаяктылар мен кейбір карапайымдар сауытынын курамболігі. 3. Рибоза мен дезоксирибозанын курылысын сальстырындар. Галдау: 1. Полисахаридтердін моносахаридтерге жоне керісінше айналуын сызба турінде бейнелендер. 2. Кемірсулардын гидрофобтыгы мен гидрофильділігі молекулалары-нын, курылысына байланысты екенін делелдендер. Синтез: 1. Комірсулардын эртурлі типтерін турлі критерий: 1) ортурлі а заларда кездесуі; 2) молекулалык массасы; 3 коміртек атомдарынын саны; 4) ерігіштігі; 5) агза ушін маныздылык дережесі бойынша жуйелендер.
1. Неліктен кемірсулар деп аталады?
Кемірсулар (көмірсулар) атауы "көмір" (C) және "су" (H2O) терминдерінен шыққан, олардың химиялық формуласы көбінесе (CH2O)n түрінде болады. Бұл заттардың құрамында көміртек, сутек және оттек элементтері бар, оларға "көмірсулар" деген атау берілген.
2. Кемірсуларға анықтама беріңіздер.
Кемірсулар — өсімдіктер мен кейбір жануарларда энергия мен қор заттары ретінде кездесетін, көміртектің, сутектің және оттектің біріккен қосылыстары, химиялық құрылымы бойынша моносахаридтер, дисахаридтер және полисахаридтер болып бөлінеді.
3. Кемірсулардың неліктен жасушаның қажетті құрамдас бөлігі болатынын түсіндіріңіздер.
Кемірсулар жасушаларда энергия жинау, сақтау және тасымалдау функцияларын атқарады. Олар құрылымдық компоненттер ретінде (мысалы, целлюлоза өсімдік клеткаларының қабырғасын құрайды) және көмірсу алмасу процестеріне (глюкоза, фруктоза) қатыса отырып, жасуша метаболизмінде маңызды рөл атқарады.
Қолдану:
Моносахаридтердің қызметін сипаттаңыз.
Моносахаридтер - қарапайым көмірсулар, олар энергетикалық қор ретінде қызмет етеді, яғни жасушаларға энергия береді. Мысалы, глюкоза - тыныс алу үшін негізгі энергия көзі, ал фруктоза - жемістерде кездесетін зат. Моносахаридтер сонымен қатар клеткалардың құрылымын құруға қатысады, арнайы полисахаридтер ретінде байланыса отырып, кешенді молекулаларды түзеді.Түсіп қалған сөздерді жазыңыздар.
- РНК құрамына кіретін кемірсу: рибоза
- Тыныс алудың II кезеңінің өнімі (глюкозаның оттексіз тотығуы): лактат (сүт қышқылы)
- ДНК құрамына кіретін кемірсу: дезоксирибоза
- 1 г ыдыраған кезде 17,6 кДж энергия немесе 5,5 ккал/моль түзілетін жасушадағы негізгі энергия көзі: глюкоза
- Қызылша немесе қант қамысы: сахароза
- Сүт қант: лактоза
- Өсімдіктердің негізгі қорға жиналатын көмірсу: крахмал
- Жануарлардың негізгі қорға жиналатын көмірсу: гликоген
- Өсімдіктердің (мақтада 98%, қылқанжапырақтарда 50%) жасуша қабырғасының негізгі құрылымдық көмірсуы: целлюлоза
- Саңырауқұлақтардың жасуша қабырғасының, буынаяқтылар мен кейбір қарапайымдар сауытының құрамбөлігі: хитин
3. Рибоза мен дезоксирибозаның құрылысын салыстырыңыз.
- Рибоза - бес көміртек атомынан (C5H10O5) тұратын моносахарид, оның құрамында оттек атомдары бар.
- Дезоксирибоза - рибозаның туындысы, бес көміртек атомымен (C5H10O4) құрылады, бірақ бір оттек атомының жетіспеушілігімен, яғни 2'-доксиалы.
Галдау:
Полисахаридтердің моносахаридтерге және керісінше айналуын сызба түрінде бейнелендіріңіз.
- Полисахарид → (гидролиз) → Моносахаридтер
- Моносахаридтер → (конденсация) → Полисахарид
Кемірсулардың гидрофобтылығы мен гидрофильділігі молекулаларының құрылымына байланысты екендігін дәлелдеңіз.
Кемірсулар, негізінен, полярлы функционалдық топтар - гидроксил (–OH) арқылы су молекулаларымен өзара әрекеттеседі, бұл гидрофильділікті қамтамасыз етеді. Ағашта, целлюлоза мен крахмалда молекулалардағы байланыс типі гидрофобты қасиеттерді төмендетеді. Гидрофобты және гидрофильді заттардың физикалық қасиеттері мен функциялары құрылымдық өзгерістерге байланысты.
Синтез:
- Кемірсулардың әртүрлі типтерін түрлі критерийлер:
- 1) Түрлі ағзаларда кездесуі: моносахаридтер, дисахаридтер, полисахаридтер
- 2) Молекулалық массасы: моносахаридтер (төмен), дисахаридтер (орташа), полисахаридтер (жоғары)
- 3) Көміртек атомдарының саны: 3-6 (моно); 12 немесе одан көп (полисахаридтер)
- 4) Ерігіштігі: моносахаридтер - жақсы; полисахаридтер - нашар
- 5) Агза үшін маңыздылық дәрежесі: энергия көзі, құрылымдық элементтер.
Үміттенемін, ұсынымдар мен жауаптар сізге университет емтихандары үшін пайдалы болады!
