Қола дәуірі
Қола дәуірі – адамзат тарихындағы маңызды кезеңдердің бірі, ол ислам дәуіріне дейінгі кезеңде, яғни шамамен б.з.д. III мыңжылдықтан II мыңжылдықтың ортасына дейінгі уақытты қамтиды. Қола дәуірі металдарды өңдеу өнеркәсібінің пайда болуымен байланысты, бұл дәуірде мыс пен қалайы қорытылып, қола алынды.
Қола дәуірінің негізгі белгілері:
Металдарды өңдеу: Қола – мыс пен қалайының қорытпасынан алынған металл. Қола дәуірінде адамдар қола құралдар, қарулар, зергерлік бұйымдар жасап, металдың қасиеттерін зерттей бастады.
Ауыл шаруашылығының дамуы: Адамдар мал шаруашылығымен қатар егіншілікті дамытуда. Бұл кезеңде астық дақылдары (бидай, қара бидай, арпа) өсіріле бастады.
Тұрғын үйлер мен қоғамның құрылымы: Халық санының өсуі, тұрақты қоныстардың пайда болуы, әлеуметтік құрылымдардың қалыптасуы. Адамдар ауылдар мен қалаларды салып, қауымдастықтар құра бастады.
Сенімдер мен дін: Дініміздің және сенімдердің дамуы, аруақтарға табыну, өлгендердің рухына арналған обалардың, қималардың анықталуы.
Сауда: Бұл кезеңде сауда байланыстары дамып, түрлі тайпалар арасында алмасу басталды.
Кәсіпшілік: Кәсіпшіліктің әртүрлі түрлері пайда болуы, соның ішінде зергерлік, керамика, тоқымашылық.
Археологиялық ескерткіштер:
- Беғазы-Дәндібай мәдениеті: Қазақстан территориясында темір дәуіріне дейін өмір сүрген мәдени ескерткіштер.
- Сынтас: тастан жасалған ескерткіштер, мазарлардың, қабірлердің қалдықтары.
Қола дәуірі адамзаттың металды өңдеу өнерінің дамуына, ғылым мен мәдениеттің өсіп-өркендеуіне, әлеуметтік құрылымдардың қалыптасуына үлкен рөл атқарды.
