Күтылыгүлы Күлтегін екінші Шығыс Түркі қаға ваты оскерінің бас қолбасшысы, «кок түркінің και семсері атанган атақты батыры. Әкесінен жастай жетім калып, агасы Қапаган каганның…
Күтылыгүлы Күлтегін екінші Шығыс Түркі қаға ваты оскерінің бас қолбасшысы, «кок түркінің και семсері атанган атақты батыры. Әкесінен жастай жетім калып, агасы Қапаган каганның тәрбиесінде өскен. Күлтегін тым ерте есейіп, түркі еліне тұс-тұстан тантен баскыншы жауларға қарсы үлкендер қатарында тұрып, ерлікпен күреседі. Бұл ретте түркінің атакты Білге қағаны Күлтегін батырдың басына койылған ескерткіш тасқа ойып жаадырган ғұмырнамасында: «Әкем каган өлгенде інім Күлтегін жеті жаста қалды. Он жаста Ұмай текті шешемнің багына інім Күлтегін ер атаяды», деп жазды. Тарихи деректер сол кездегі ел төуелсіздігін сактап калу жолында болған қырғын соғыстардың бірде-бі реуінің Күлтегінсіз өтпегенін баяндайды. Тас жазудың авторы Йолыгтегія Күлтегін ерлігін былайша тізбе дейді: «Он алты жасқа келгенде... алты чуб, соғдаларra қарсы аттандык. Күлтегін жауға жалғыз ұмтылды. Оңтұтықты қарулы басшыларымен қолға түсірді. Ол әскерді сонда талқандадық. Жиырма бір жасында Чача Секүнмен айкастық. Күлтегін әуелі Тадыкын чурдык боз атын мініп шапты. Ол ат сонда өлді. Екіншісінде Ышбар Ямтардың боз атын мініп шапты. Ол ат та сонда елді. Үшіншіде Йегін Сілікбектің торы атын мініп шапты. Ол ат та сонда өлді. Күлтегіннің сауытына, қалқанына жүздеген оқ тиді, бірақ бірі де денесіне дарыған жоқ. Күлтегін жиырма алты жасқа келгенде, қырғыздарға қарсы аттандық. Күлтегін Байыркының ақ айғырына мініп, шабуылға ұмтылды. Бір батырын окка үшырды, екі батырын найзамен түйреп түсірді. Акайгырдын белі үзілді. Қырғыз қағанын өлтіріп, елін алдык... Тогу қаласында шайқастық. Күлтегін азман ағын мініп үмтылды. Алты батырын шаншып түсіріп, жетіншісін кылышпен шапты. Тоғыз батырын қуып жетіп, тақымға басты...Оғыздармен соғыстық. Күлтегін Жетімек атты мініп шауып, тоғыз ерін шанышты... Түргеш халқы жау болды. Күлтегінді шағын қолмен жібердік. Жой қын соғыс жасапты. Қара түргеш халқы сол жерде өлім тауыпты». ...Осылай жалғаса береді. Күлтегін батыр 47 жасқа жетіп, қаза тапқанша, соғыссыз өткен жылы бол мапты. Соның бәрінде ол түркі қолын жеңіске жеткізіп отырыпты.
Күлтегін — один из наиболее известных исторических персонажей Восточно-Тюркского государства, который стал символом военной доблести и патриотизма. Он был не только военачальником, но и выдающимся полководцем, сражавшимся за независимость своего народа.
Культугин стал сиротой в юном возрасте и был воспитан под опекой своего старшего брата, Капагана. Несмотря на трудности ранней жизни, он проявил выдающиеся лидерские качества, мудрость и храбрость. С раннего возраста он активно принимал участие в борьбе против вражеских захватчиков вместе с другими воинами, защищая родную землю.
По историческим данным, Культегин отличался не только мужеством, но и стратегическим мышлением. В его биографии, высеченной на памятнике, отмечается множество его подвигов и сражений. Например, в возрасте шестнадцати лет он уже вёл войска в битву против врагов, где проявил исключительные боевые способности, ведя войска к победе.
Также стоит упомянуть, что Культегин принимал участие в крупных сражениях, в частности, против кыргызов и огузов. Его успехи в бою делали его не только героическим фигурой для своего народа, но и важным стратегом, который знал, как эффективно использовать свои ресурсы в сражениях.
Трагическая смерть Культугина в возрасте 47 лет стала большим ударом для его народа, но его подвиги остались в памяти потомков, а памятники, возведенные в его честь, продолжают напоминать о его вкладе в историю Восточных Тюрок. Культегин стал символом национальной гордости и военной силы, что делает его фигуру важной в изучении истории тюркских народов.
Если у вас есть дополнительные вопросы о Культегине или о других аспектах истории, буду рад помочь!
