1. Мәтіндерді оқып, стилін, жанрын салыстырыңыз. А мәтіні Жасың бар, жігіт-желең, шалдарың бар. Ертең біз жол жүреміз, қамданыңдар. Жол ұзақ, биік асу, сапар алыс, Жаз өтер, күз…
1. Мәтіндерді оқып, стилін, жанрын салыстырыңыз. А мәтіні Жасың бар, жігіт-желең, шалдарың бар. Ертең біз жол жүреміз, қамданыңдар. Жол ұзақ, биік асу, сапар алыс, Жаз өтер, күз де кетер, тақалар қыс. Қамданыңдар Болашақ деген елге, Қандай біз сый-сияпат апарамыз? Қорқауды, өсекшілді қатарға алма, Кеселін тигізеді сапарға алда. Не бетімізді айтамыз Болашаққа? Жат қылықты қалдырмай апарғанда Жамандық атаулыны қалдырыңдар, Суға батыр, отқа өрте, жандырыңдар. Болашақ деп аталған өлмес-өшпес, Жақсылықтан жаралған тағдырың бар. Қыз-қырқын, жігіт-желең, шалдарың бар, Ертең біз жол жүреміз, қамданыңдар! М. Мақатаев Ә мәтіні «Халықаралық бағдаршам күні» 1914 жылғы тамыз айының 5-і күні орын алған оқиғаға байланысты тойланады. Бұл күні Американың Кливленд қаласында алғашқы заманауи бағдаршамның тұңғыш түпнұсқасы шыққан болатын. Алайда ең алғашқы бағдаршамды британдық Джей Найт есімді азамат ХІХ ғасырда ойлап тапты. Ол тек екі түсті шамнан тұрды. Ал ол бір түстен екіншіге ауысқанда дыбыс шығаратын болған. Бұл құрылғы тұңғыш рет 1889 жылы Лондон парламенті орналасқан көшеге қойылды. Кейін үш жыл өткен соң, бағдаршамның жарық шамы жарылып, абайсызда жақын тұрған полиция сақшысын зақымдаған көрінеді. Содан бағдаршам 50 жыл бойы ұмыт қалған. 1910 жылы алғашқы екі түсті автоматтандырылған бағдаршам патенттеліп, қолданысқа берілді. Ал күнделікті күнде көріп жүрген үш түсті бағдаршамыңыз алғаш рет Нью-Йорк қаласында 1914 жылы пайда болды. Жылдар өте бұл аппарат тиімділігін көрсетіп, Америка және Еуропа мемлекеттерінде кеңінен қолданыла бастаған
А мәтіні мен Ә мәтіні арасындағы стиль мен жанрды салыстыруға назар аударайық.
Стиль:
А мәтіні (М. Мақатаев): Бұл мәтін поэтикалық стильде жазылған. Оны оқығанда кездейсоқ сөздер мен терең мағыналық элементтер, эмоционалды толғаныс, бейнелеу тәсілдері мен метафоралар бар екенін байқаймыз. Автор поэзиялық форманы, ритм мен рифмаларды пайдаланған, бұл оның шығармасының лирикалық және эмоционалды болуына мүмкіндік береді.
Ә мәтіні: Бұл мәтін ғылыми немесе ақпараттық стильде жазылған. Онда нақты фактология мен тарихи деректер, хронология және объективтілік басым. Автор ақпаратты жүйелі түрде баяндайды, оқырмандарға тарихи контекстте бағдаршам туралы білім береді, әрі ақпарат нақты әрі түсінікті.
Жанр:
А мәтіні: Поэзия. М. Мақатаевтың шығармасы лирикалық жанрда жазылған, онда поэтикалық образдар мен сезімдердің тереңдігі бар.
Ә мәтіні: Мақала немесе ғылыми жазба. Ылғи да фактылы деректер мен тарихи оқиғаларды сипаттайтын, оқырмандарға ақпарат беретін жанр.
Қорытынды: А мәтіні эмоционалды, эстетикалық тұрғыдан бай, әдеби шығармашылықтың жоғары деңгейінде жазылған. Ал Ә мәтіні нақтылық пен ақпараттық бағытта, жүйелі түрде жазылған, кез келген оқырманға түсінікті. Екі мәтін бір-біріне қарама-қарсы стильдер мен жанрларда жазылған, олар әр түрлі мақсатқа қызмет етеді: А мәтіні адамның ішкі сезімдерін оятуға, ал Ә мәтіні нақты ақпарат беруге бағытталған.
