Тапсырма. Матіні екі рет тындап, темендегі тапсырмаларды орынданыз Біржан сал ел аралап, жолаушла келе жатып шелдеген сон, бір кедейдін караша уйіне ат басын бурыпты. Уй сыртына…
Тапсырма. Матіні екі рет тындап, темендегі тапсырмаларды орынданыз Біржан сал ел аралап, жолаушла келе жатып шелдеген сон, бір кедейдін караша уйіне ат басын бурыпты. Уй сыртына жакында келіп, «Кім бар-ау?» - деп дыбыс берген екен, іштен жупынылау кинген бойжеткен кыз шыгады. Біржан сал шолдегенін айтса: «Уйге кірініздер», - деп клас білдіріпті. Жасауы жутандау караша уйдін теріне шыгып, Біржан сал тізе бугеді. Кыз босагада турган кубі піспегін бірер толгап кана, кетік тостаганга ашыган коже куйып усынады. Біржан сал тостаганды колына алып караса, быжылдал турган катыксыз кара кеже екен, муны менсінбей, ерінін де тигізбестен аякты кайта усыныпты. Кыз болса тостаганды алудын орнына: - Жаксынын жейтін асы жая мен жал, Шыгады нак кырсыктан осындай сал. Демнен улкен дуниеде ешнерсе жок, Кожеге кекіреймей ернінді мал, - депті. Сонда, ез кылытынан уялып калган Біржан сал: - Жетеді токсан жаска ердін ері, Атандык акындыкпен «Біржан сері». Карындас айткан сезін етіп кеттті, Кеженді баса куйып, экел бері! - деп, толтыра куйгызган тостагандаты кожені дем алмастан басына бір-ак кетерген екен. ( 154 сез) Маселенін маныздылыгын галамдык моселемен байланыстырып талдау жасаныз Метіннін астарлы ойын аныктаныз. Галамдык маселемен Астарлы ойы байланысы
Галамдык мәселенің маңыздылығымен байланыстырып талдау:
Біржан салдың бұл әңгімесінде адамның бір-біріне көзқарасы мен қарым-қатынасы, әлеуметтік статус, дәстүрлі құндылықтар сияқты мәселелер көрініс табады. Бүгінгі күні әлемде теңдік, әлеуметтiк әділеттілік пен адам құқықтары мәселелері актуалданып отыр. Әңгіме бізге тамаша мүмкіндік береді, ол – адамдардың бір-біріне қарым-қатынасында теңдік, сыйластық, құрметтiлік көрсету.
Мәтіннің астарлы ойы:
Әңгімеде Біржан сал аңсаған, бірақ қоғамның үстемділігі мен кедейлікке қатысты өзіне тән әсерлерді сезінеді. Бойжеткеннің "Жаксынын жейтін асы жая мен жал" деген сөздері - кедейлік, қарапайымдылық және қадір-қасиетті хабарлайтын мызғымас символ. Оның мәлімдемесі – сыртқы кедейлік адамның ішкі рухани байлығын, мәдениетін, құндылықтарын анықтаушы емес.
Сонымен қатар, Біржан салдың "Жетеді токсан жаска ердін ері, Атандық акындыкпен «Біржан сері»" деген сөзі, егер адам өзінің руханиятын, өнерін құрметтесе, онда әлеуметтік статус төмен болғанның өзінде өзі мен қоғамдағы дарынын бағалай білу керек екенін аңғартады.
Галамдық мәселемен байланысы:
Осы контексте, әлемдегі көптеген қоғамдар мен мәдениеттерде қаржы байлығының болмауы адамның тұтастай бағасын түсірмеуі, зиялы адамдар мен шығармашыл адамдардың әлеуметтік рөлін жоғалтпау қажеттілігін атап өткен жөн. Бүгінде мұндай мәселелер білім, мәдениет және өнерге қолжетімділік, әлеуметтік теңдік, қоғамдағы кедейлікті жою сынды глобалдық мәселелерге байланыстырылады.
Сондықтан, Біржан сал мен бойжеткеннің арасындағы диалог, қазіргі таңда да әлеуметтік әділеттілік, қадір-қасиет, бір-біріне деген үйлесімділік секілді құндылықтарды атап өтеді.
