Тапсырма-1 Сурет пен мәтіннің байланысын түсіндіріңдер. Қалада үш қабатты зәулім үйде тұратын байлардың бірі ұлын ауылға жіберіпті. Бір-екі апта ауылда болып, үйіне келген ұлынан…
Тапсырма-1 Сурет пен мәтіннің байланысын түсіндіріңдер. Қалада үш қабатты зәулім үйде тұратын байлардың бірі ұлын ауылға жіберіпті. Бір-екі апта ауылда болып, үйіне келген ұлынан әкесі: Шағын саяхат ұнады ма? деп сұрапты. Иә, әрине! Олардың қалай тұратынын көрдің бе? 104 Все учебники Казахстана на OKULYK.KZ СӨЗЖАСАМ Әлбетте! Ал енді шағын саяхаттан не түйдің, не байқадың? Байқағаным біздің хауызымыз баққа дейін ғана, ал олардың өзен-көлдерінің шеті-қиыры жоқ. Біздің аулада түнде мұхит асып келген шамдар жанып тұрады, ал олардың бақтарында жұлдыздар жарқырайды. Біздің аулада серуендейтін жер шектеулі, қақпадан шығуға болмайды, оларда көз жетпес жазық дала бар. Біздің үй тұрған жер өлшеулі, олардың жері көкжиекпен таласып түр. Біз тамақтың барлығын сатып аламыз, оларда азық-түліктің барлығы өздерінікі. Біздің үйді үлкен тас қоршап, қорғап тұр, оларды жан-жағынан достары қоршап жүреді. Әке, біз, расымен, кедей екенбіз ғой?! Әкесі бұл жауаптарға аң-таң қалыпты.
Бұл мәтінде қалада тұратын байдың ұлының ауылдағы өмірмен салыстыруы арқылы әлеуметтік теңсіздік, материалдық мүмкіндіктер мен рухани байлық арасындағы қатынас көрсетілген. Сурет мен мәтіннің байланысы мынадай аспектілерде болады:
Табиғат және қала өмірі: Ұлы ауылдағы кең жерлерді, ашық аспанды, табиғи сұлулықты бейнелейді. "Біздің хауызымыз баққа дейін ғана" деп, қала өмірінің шектеулігін айтады. Ал ауылда шексіз табиғат бар екенін, жұлдыздардың жарқырауын атап өтеді. Бұл, әсіресе, табиғаттың адам өміріндегі маңызын көрсетеді.
Материалдық байлық пен рухани құндылық: Мәтінде бай мен кедейге тән сипаттар салыстырылады. Қаладағы балалардың өмірі материалдық байлықпен шектелген болса, ауылдағы балаларда табиғатпен байланыс, достық және өздерінің өнімдерін пайдалану арқылы рухани байлық қалыптасады.
Шектеулер мен еркіндік: "Біздің аулада серуендейтін жер шектеулі" деген сөйлем қала өміріндегі шектеулерді, адамдардың қоршауда өмір сүретінін көрсетеді. Ауылда болса, "көз жетпес жазық дала" мен "жан-жағынан достары қоршап жүреді" деген сөздер еркін өмір сүру мен достықты білдіреді.
Кедейлік сезімі: Ұлдың соңындағы "Біз расымен, кедей екенбіз ғой?" деген сөзі әлеуметтік жағдай мен адамның өміріндегі маңызды факторларды бағалау тәсілін көрсетеді. Ол материалдық күйі мен рухани байлықтың арасындағы байланыс туралы терең ойланып, шынайы кедейлік неде жатқанын түсінуге тырысады.
Сондықтан, мәтін мен оның бояуы, символикалық элементтері әлеуметтік теңсіздік, табиғат пен адам арасындағы байланыс, сонымен қатар байлықтың нағыз мәні туралы терең ойды тудырады.
