Мәтіндегі негізгі тірек-термин сөздерді анықтап жаз. Әрқайсысына 2-3 ассоциация сөз жаз. Көшпеми 2. 3. Оның ішіндегі негізгі 1 сөзді белгіле. Белгілеген сөзді өзің қалай…
Мәтіндегі негізгі тірек-термин сөздерді анықтап жаз. Әрқайсысына 2-3 ассоциация сөз жаз. Көшпеми 2. 3. Оның ішіндегі негізгі 1 сөзді белгіле. Белгілеген сөзді өзің қалай түсінетініңді жаз. 4. Әр оқушы тірек сөзге берген анықтаманы оқысын. Жалпы ұқсастықтар- ды бөліп, сызсын. 5. Ортақ түсінікті жазып, салыстырсын. Үлгі: «Көшпенді» сөзі Қазақтың Ұлы даласында мәдениет ежелгі заманда пайда болған. Ұлы даланы мекендеген жиһанкез тайпалар көшпенділер мәдениетін қалып- тастырды. Олар бізге археологиялық деректер мен халықтың естелігі арқылы жетті. Еуразия құрлығындағы Ұлы Жібек жолы шығыс пен батысты сауда- экономикалық жағынан байланыстырды. Байырғы ғұн патшасы — Еділ (Аттила) V ғасырда Еуропаға жорық жасап, тайпалардың басын біріктірді. Еділ ұлы қолбасшы әрі ақылды көсем болды. Ол Еуропада бейбіт өмір орнатты. Еділ патша Рим империясындағы құлие- ленушілікті жойды. Осылайша, адамзатты құлиеленушіліктен азат етуге кө- мектесті. Еуропалықтар өжет ғұндардан соғыс өнері мен рыцарлықты үйренді. Олар салт ат мінуді, киімді, қаруды ғұндардан алды. Ғұндар мен қыпшақтардан соғыс қаруын жасауды үйренді. Ғұндар Еуропаға монша, руна жазуды әкелді. Ұлы дала көшпенділері адамзат тарихында бірінші рет жылқыны қолға үйретті, аттың жүгені мен екі дөңгелекті соғыс арбасын, қылышты ойлап тап- ты. Олар Енисейдегі, Алтайдағы, Қаратаудағы петроглифтерде бейнеленген. Көшпенділер сауыт-сайман мен тұрмыстық заттарды алтынмен, күміспен әшекейлеген. Бұл — көшпенділердің алтын мен күмісті пайдаланудың жо ғары технологиясын меңгергенін көрсетеді. Есік қаласынан табылған «Алтын адам» соның нақты дәйегі.
Негізгі тірек-термин сөздер мен ассоциациялар:
Көшпенділер
- Ассоциациялар: мал шаруашылығы, мобильділік, мәдениет.
Ұлы Жібек жолы
- Ассоциациялар: сауда, мәдени алмасу, байланыс.
Еділ (Аттила)
- Ассоциациялар: қолбасшы, жорық, империя.
Ғұндар
- Ассоциациялар: соғыс өнері, күш, тарих.
Археологиялық деректер
- Ассоциациялар: зерттеу, тарих, естелік.
Петроглифтер
- Ассоциациялар: өнер, тасқа салынған, мәдениет.
Алтын адам
- Ассоциациялар: археология, құнды зат, көшпенді мәдениеті.
Негізгі сөзді белгілеу:
- Көшпенді
Менің түсінігім:
"Көшпенді" сөзі - тарихи тұрғыда өзендер мен жайылымдарға қарай қозғалып, мал шаруашылығымен айналысатын тайпалар мен халықтар. Көшпенділердің өмір салты, мәдениеті және әлеуметтік құрылымы олардың өздерін табиғатпен және қоғаммен байланыстырған. Көшпенді өмір қимылы - адамзат тарихының маңызды бір бөлігі, мәдениет пен өркениеттің дамуына зор ықпал етті.
Анықтамаларды салыстыру:
- Көшпенділер - мал шаруашылығымен айналысатын халық, табиғатпен тығыз байланысты.
- Ұлы Жібек жолы - мәдениет пен сауданың дамуына әкелетін жол, халықтар арасындағы алмасуды күшейтетіні.
- Еділ / Аттила - әскери стратег, батыс елдерінің тарихында маңызды рөл атқарған тұлға.
- Ғұндар - соғыс өнерінде жаңа әдістерді енгізген, батыл әскери халық.
Ортақ түсінікті жазып, салыстыру:
Ортақ түсінік: Көшпенділер тарихы, мәдениеті мен қызметі адамзат өркениетінің маңызды кезеңдерін көрсетеді. Олар мемлекеттіліктің қалыптасуына, мәдени алмасуға және экономикалық байланыстардың күшеюіне үлкен үлес қосты. Көшпенділердің өмірі мен дәстүрлері қазіргі қоғам үшін де маңыздылығын жоғалтқан жоқ.
