Зертханалық жұмыстар №1 зертханалық жұмыс. Жергілікті жердегі экожүйені зерттеу (мектеп үлескісі мысалында) Мақсаты: экожүйе құрамбөліктерін сипаттауды үйрену. Кұрал-жабдықтар: сызғыш, лупа, ауа термометрі, үшкір таяқша. Жүмыс барысы: 1. Мектеп жанындағы аумақтан едәуір бірдей табиғат үлескісін таңдап алыңдар. 2. Осы экожүйедегі жансыз (өлі) табиғат құрамбөліктеріне жоспар бойынша сипаттама беріңдер: топырақ түсі, құрылымы (сазды немесе құмды), ауа райы, климаттық жағдайлар (температура, ылғалдылық, жауын-шашынның, шықтың түсуі), ауа жағдайы (ластануы, тозаң- данғандығы). 3. Бұл экожүйедегі жанды (тірі) табиғат құрамбөліктерін қараң- дар, оларды сипаттаңдар. Өсімдіктің қанша түрін санадыңдар? Сендерге таныс түр бар ма? Мұғалім өсімдіктің қандай түрімен таныстырды? Экожүйедегі орташа, ең биік және ең аласа шөптесін өсімдіктерді табыңдар. Қандай жануарларды көрдіңдер? 4. Лупа арқылы топырақтың бетін қараңдар. Үшкір таяқшамен топырақтың бетін қазып көріңдер. Содан кейін топырақты тағы лупа арқылы қараңдар. Не байқадыңдар? Сипаттама беріңдер. 5. Сипатталған экожүйеде жасанды құрамбөліктер бар ма? Ол суарылады ма? Ол жердің топырағына тыңайтқыштар енгізіледі ме? Мәдени өсімдіктер өсіріледі ме? 6. Сендер қарастырған экожүйе табиғи ма, әлде жасанды ма? Анықтаңдар. Экожүйе құрамбөліктерінің өзара байланысы туралы қорытынды жасаңдар. Олардың барлығы қажет пе? Экожүйе құрам- бөліктерінің біреуінің жойылуы қандай өзгерістер туғызуы мүмкін? №№1 модельдеу. Қоректік тор мен тізбектің құрылысы Шартты экожүйедегі қоректік тор мен тізбек үлгісін жасаңдар: шөптер, бұталар, ағаштар, саңырауқұлақтар, шұбалшаң, шыр мауық, Күн, көртышқан, шегіртке, көбелек, қырғи, торгай, түлкі, көкшымшық, қоян, жапалақ.

Здравствуй! Давай разберем твое задание по исследованию экосистемы на школьном участке.

Цели и задачи лабораторной работы

Цель: Научиться описывать компоненты экосистемы.

Оборудование

Для выполнения работы тебе понадобятся:

• Линейка
• Лупа
• Анемометр (термометр для измерения температуры воздуха)
• Остик (острой палочка)

Ход работы

1. Выбор участка: Выбери участок вокруг школы с равномерными природными условиями. Это может быть травяное поле, небольшой лес или сад.

2. Описание неживой природы:

   • Цвет и структура почвы: Обрати внимание на цвет (коричневый, черный, серый) и тип почвы (глиняная или песчаная).
   • Погодные условия: Измерь температуру воздуха, зафиксируй уровень влажности и количество осадков. Можно также изучить, как часто выпадает роса.
   • Качество воздуха: Обрати внимание на наличие загрязнений и пыли.

3. Описание живой природы:

   • Растения: Подсчитай, сколько различных видов растений ты увидел. Если есть знакомые виды, запиши их. Что нового узнал от учителя о растениях?
   • Высота растений: Найди самые высокие и самые низкие травянистые растения и запиши их.
   • Животные: Обрати внимание на животных, которые тебе удалось увидеть. Какие это были животные?

4. Изучение почвы:

   • Используя лупу, рассмотрите поверхность почвы. Затем аккуратно с помощью остика вскопай небольшую лунку в почве и снова исследуй её с лупой. Что ты заметил? Опиши свои наблюдения.

5. Искусственные компоненты:

   • Есть ли на выбранном участке искусственные элементы? Поливают ли его? Добавляют ли удобрения в почву? Выращивались ли культурные растения?

6. Определение типа экосистемы:

   • Определи, является ли исследуемая экосистема естественной или искусственной. Сделай вывод о взаимосвязях компонентов экосистемы. Насколько они важны для функционирования экосистемы? Что может произойти, если один из компонентов исчезнет?

Моделирование. Строение пищевой сети и цепи

Создайте модель пищевой сети и пищевой цепи исследуемой экосистемы. Включите в неё следующие элементы:

• Травы
• Кустарники
• Деревья
• Грибы
• Черви
• Мох
• Солнце
• Землеройка
• Саранча
• Бабочка
• Ястреб
• Синица
• Лисица
• Заяц
• Сова

Надеюсь, это поможет тебе успешно выполнить свою лабораторную работу! Удачи в исследовании экосистемы!