№2-ΠΡΑΚΤИКАЛЫҚ ЖҰМЫС Аммиак алу, оның сулы ерітіндісін және амоний тұздарының қасиеттерін зерттеу Реактивтер: кұрғак N*H_{4}*Cl; Ca (OH) 2 фенолфталенн, лакмус, HN*O_{3} (конц.),…
№2-ΠΡΑΚΤИКАЛЫҚ ЖҰМЫС Аммиак алу, оның сулы ерітіндісін және амоний тұздарының қасиеттерін зерттеу Реактивтер: кұрғак N*H_{4}*Cl; Ca (OH) 2 фенолфталенн, лакмус, HN*O_{3} (конц.), H_{2}*S*O_{4} (конц.), НСІ (конц.) ерітінділері. Химиялық ыдыстар мен зертханалық құрал-жабдықтар: кәрлен табакша, сынауықтар, тұрғы, суы бар ыдыс, газ жүретін түтігі бар тығын, газ алуға арналған құрал, цилиндр. Қауіпсіздік техникасы. Қыздырғыш құралдармен, қышкылдармен, сілтілермен жұмыс істегенде қауіпсіздік техникасы ережесін сақтау. 1-тәжіриб е. Аммиак алу және оның суда еруі 1. Кәрлен табакшаға аммоний хлориді N*H_{4}*Cl мен ұнтак кальций гидроксидін Ca (OII) 2 бірдей мөлшерде салып, мұқият араластырыңдар (егер әк аздап ылғалды болса, тәжірибе сәтті шығады). Дайындалған қоспаны сынауықтын 1/3 бөлігіне дейін салыңдар. Сынауыкты газ жүретін түтігі бар тығынмен жабындар, түтіктің бір ұшын аузы төмен карап тұрғыға бекітілген ашық құрғақ сынауыққа енгізіңдер. Қоспасы бар сынауықты кыздырыңдар. Өткір иісті сезген кезде дереу газы бар сынауыкты төңкермей тығынмен жабыңдар, ыдыстағы суға батырып, сосын ашындар. Сынауыкка су толғаннан кейін аузын тығынмен жауып, судан шығарып алыңдар. Алынған ерітіндіге кызыл лакмус қағазын батырыңдар ол көгереді. Содан соң ерітіндіге бірнеше там-шы фенолфталеин тамызыңдар. Жұмыстың барысын жазу: Сұрақтар мен тапсырмалар 1. Қандай газ бөлінді? Тністі реакция тендеуін жазыңдар. 2. Алынған газ суда ерігенде қандай зат түзіледі? Қандай бақылаулар бұл тұжырымды растайды? Осы реакцияның теңдеуін жазыңдар.
Жұмыстың барысы:
Тәжірибенің мақсаты: Аммиак (NH₃) газын алу, оның суда еруін бақылау, аммоний тұздарының қасиеттерін зерттеу.
Реакцияның жүруі:
- Кәрлен табакшаға аммоний хлориді (NH₄Cl) мен кальций гидроксидін (Ca(OH)₂) бірдей мөлшерде салып, мұқият араластырылды.
- Дайындалған қоспа сынауықтың 1/3 бөлігіне дейін салынып, газ жүретін түтігі бар тығынмен жабылды. Түтіктің бір ұшы ауызы төмен қаратып тұрғыға бекітілді.
- Сынауық қыздырылғанда, газ бөлініп, өткір иіс сезілді. Сынауықты бұру арқылы газ алынды. Содан кейін газ бар сынауықты тығынмен жаптымыз, ыдыстағы суға батырып, содан кейін аштымыз.
- Сынауыққа су толғаннан кейін аузын тығынмен жауып, судан шығарып алдық.
Бақылау нәтижелері:
- Алынған ерітіндіге қызыл лакмус қағазын батыру арқылы лакмус қағазының көгеретінін бақыладым. Бұл ерітіндінің сілтілі қасиетін білдіреді.
- Ерітіндіге бірнеше тамшы фенолфталеин тамызғанда, ерітіндінің түсі қызғылтқа айналды.
Сұрақтар мен тапсырмалар:
Қандай газ бөлінді? Реакция теңдеуін жазыңдар:
Бөлінген газ - аммиак (NH₃).
Реакция теңдеуі: \[ NH_4Cl + Ca(OH)_2 \rightarrow NH_3 \uparrow + CaCl_2 + 2H_2O \]
Алынған газ суда ерігенде қандай зат түзіледі? Қандай бақылаулар бұл тұжырымды растайды? Осы реакцияның теңдеуін жазыңдар:
Алынған газ суда ерігенде аммония гидроксиді (NH₄OH) немесе аммиак ерітіндісі түзіледі.
Бұл тұжырымды растайтын бақылаулар:
- Қызыл лакмус қағазының көгеруі (сілтілі орта).
- Фенолфталеиннің қызғылт түсі (сілтілі ерітінді).
Реакция теңдеуі (суда ерігенде): \[ NH_3(g) + H_2O \rightleftharpoons NH_4^+(aq) + OH^-(aq) \]
Нәтижесінде, аммиак ерітіндісі сілтілі ортада болады.
