Привет переведи текст на русский Князь і загадваў ствараць у сваіх уладаннях Лагер ваенны пры кожным паселішчы ў пушчах, Дае рыхтаваў свае раці да бітваў наступных, Ён паміж войнамі ў шапку не спаў і дружыны 9 дзікіх аблавах на звера прывучваў змагацца Так, як і ў бітвах з татарамі, і гартаваў ік Сілу і дух у нягодах няспынных паходаў. Ен, двуадзіны ў асобе вялікага княза - Факельшчык войнаў са слабым, а з дужым анёл-міратворац , Ставіў аголены меч свой, як слуп пагранічны Перад нашэсцямі ворагаў з поўдня і ўсходу. Нават татарын, пакорліва ўнурыўшы голаў, Лук свой зламаны яму аддаваў і тлумачыў, Што, спаганяўшы ясак каля вотчын літоўскіх, Сам станавіўся пачварнай здабычай ліцвінаў. Быў літасцівы да тых уладарцаў, якіх ён Ставіў на княства па выбары ўласным і нават Грознай ардзе мог прыцыкнуць знай меру, татарын! Як знакаміты багаццем і сілай Масковії землі, Ўсё ж і яны прымірэння прасілі з ліцвінам. Турак з Таўрыды заўсёды цокі падарункаў Вітаўту слаў, прыхаваўшы свой клопат таемных Як бы задобрыць, улесціць і гнеў не наклікаць На галаву сваю з боку Літоўскай дзяржавы. Тры каршуны, што наводзілі жах на паўсвету, Як пылюкі, перад ім нават ціўкнуць не смелі. Доблесць такая сталела ў лясах і па вёсках, Славы сястру, не песцілі ў годы княжэння Грознага Вітаўта ўсюды на землях дзяржавы. Кожны дзядзінец пры замках, груды між балотаў Гэта пляцы і пляцы для вайсковых заняткаў. Мірны перыяд між войнамі быў перадышкай, Каб адпачыць, падвучыцца і, страты пакрыўшы, Рушыць у новы паход. На такіх табарышчах Толькі і чуеш, як стрэлы спяваюць, а лукі Суха на згібах скрыпаць, нібы хваляцца ўголас: Бачыш, якія нястомныя рукі, якая ў іх сіла! Выган пры вёсцы, і там ад відна да сутонния Носяцца коннікі з гіканнем цугам па кругу, Шабляй і стрэлані цэляць у вешкі. Часамі Хтосьці падкіне свой зношаны брыль ці кучомку Некалькі стрэл упіваецца ў шапку на ўзлёце. ахі і рогат прысутных Падае ўніз, і пад Борзды наезнік падловіць падранка на піку. Трапны стралок, а такіх дзецюкоў было безліч, Змеціўшы ключ жураўліны пад воблакам дзесьці, Зложыцца з лука, спакойна прыцэліцца, зража Роўна крыло ў важака, не крануўшы стралою Нават і перка на целе такая дакладнасць! Птушку няхай на вадзе, ці на драве, ці ў небе Цэллю лічылі сапраўднай, і ўсе здабывалі Гэту дзічыну ў балотах, барах, на азёрах, Многія неслі здабычу магутнаму князю Проста як даякла (тады яшчэ чыншу не зналі). Жыць па старым запавеце: «Не ўкрадзеш у пушчы Грах не адпушчан», лічылі ў народзе за гонар. З першай парошкай гурты паляўнічых і лоўчых З княжыцкіх вотчын у лес шыбавалі на ловы. Звера ўздымалі цюгаканнем, свістам і гамам, Гналі загонам пад стрэлы, мушкеты і дзіды. Дзіка давесці па следу, мядзведзя бярлогу Высачыць храбра будзённая, звычная справа. Што ў ёй такога? Падымецца раптам мурашнік, Гурбу звярнуўшы наўзбокі, і ўздымецца дуба Буры смактун, зараве, і зацыкаюць стрэлы, Кінуцца нат не паспее, як нехта ранішча Проста ў пахвіну наставіць і грузная туша, Бачыш, асела. Цяпер між вушэй булавою, Вось і гатоў. А бывалі яшчэ і другія Слаўныя забаўкі конныя гонкі, напрыклад. Князь паважаў іх, як школу для мужных і смелых. Цэль вызначалі за сотняю стадый, і кожны Удзельнік саперніцтва рваўся на сівым мустангу Першым адолець дыстанцыю. Цэлыя вёскі Гналіся ў скачках, бо лепшы праявіцца ў масе. Вось па чарзе табунамі галопам узялі, Лётам лятуць толькі тупат ды грывы па ветры. Чуйны скакун гаспадарскі намёк разумее З першага знаку, і бачыш, як ён вокамгненна Спіну падставіў. Ты вокам зміргнуць не паспееш Скочыў сусед на суседа: змяніліся коньмі. Толькі і згледзіш, як стрэл алярэнні з калчанаў Накрыж жахнуліся; коннікі ж з гіканнем зніклі. Гонкі такія наладжвалі ў цёмныя ночы Гуртам, каб мужны ахвоты паддаў баязліўцу, А баязлівец, не бачачы страху, раўняўся. Ўсім пераможцам давалі прызы, а з няўдалых Клілі гуртом і падносілі браціну з рэдзькі. Многа цяжэйшай была закладная, хто першы Уброд на кані пераедзе раку без абходу Плыні падводнай, віроў і трыснёгаў на тонях. Ветраным днём, калі ў повень вялікія воды Хвалямі коцяць на бераг, з'язджаліся к рэкам Коннікі з вёсак вакольных, ушчунуць стыхію. Звычаем конных было: і калчаны, і лук свой Звязваць у вузел з адзеннем, каб, недзе на грыве Сіўкі свайго ці буланага добра ўмасціўшы, Самы быстрак пераплыць і сухімі даставіць. Боская воля! Нібы на Вадохрышчы колісь, Рынулі з берага голыя людзі на конях. Бачыш - плывуць, пахаваўшыся ў плыні па шыі, Толькі чутно, як пафыркваюць коні, а хлопцы Боўтаюць нараўні з коньмі. Угледзішся праўда: Правай рукой учапіліся ў грыву, а левай Горнуць, грабуць пад сябе белагрывыя хвалі. Плёсу ж канца не відно, і з паўмілі да мелі. Гэтым таксама былі ўзнагароды, і першы Першую дачу асушваў са срэбнага кубка, Кубак жа браў на ўспамін. Не міналі нікога. Зведаўшы смакі нягод на зямлі і на водах, Воін брадоў і мастоў не шукаў, а звычайна 3 ходу пускаўся з канём у раку, беражліва Зброю трымаючы ў вузле, гатовы да бою. Войны прадбачачы ўслед за малой перадышкай, Князь рыхтаваў да вайны сваё войска і княства. Мудрая справа у часе самой падрыхтоўкі Вытравіць боязь і страх са свядомасці вояў 1 прывучыць іх зараней да ўсякай нягоды. Сам гартаваны, як меч на кавалдзе паходнай, Вітаўт і знаць не хацеў сабе большага шчасця, Чым гартаваныя ў бітвах бясстрашныя раці. Доблесць пры ім афіцыйна лічылася першай Якасцю воіна, і на вайскосных аглядах Ен, як аптакар на вагах, узважваў, хто лепшы, Лепшаму там жа за доблесць і дзякаваў шчодра. Ох, не любіў баязліўцаў і пестаў з магнатаў! Будзь ты магнатам, але калі драйфіш у справе, Лёс незайздросны ў такога пагарда дружыны. Строга і крута судзіў, і прытым справядліва. Сам справядлівы ва ўсім, ён па гэтай жа мерцы Кожнаму мераў і нейкім сваім адчуваннем Мог здагадацца адразу, дзе праўда, дзе крыўда. Хлус перад ім не аднекваўся доўга: збялеўшы, Змяк, затрымцеў, як асінавы ліст, і прызнаўся. Сам і прысуд вінаватым выносіў, а тыя, Цяжкасць віны ўсведамляючы, з ціхай пакорай Самі прыспешвалі час непазбежная смерці. Ведалі добра: на літасць дарэмна разлічваць. Круцікі-муцікі ў сведчаннях і крывадушнасць Болей за ўсё не любіў і, як сведчаць паданні, Клятваадступнікаў-сведак судзіў, як забойцаў. Кат распраўляўся з такімі, і ўсё ў навучанне Чорнаму люду: вучыцеся, як небяспечна Княжы абходзіць закон і вярхоўную ўладу! Позіркам жорсткім, што гляне аж зробіцца млосна, Ен, як вядзьмак, абяззбройваў усіх ашуканцаў: «Хлусіш!» і хлус прызнаваўся, што сведчыць ілжыва, Кара была неадкладнай, чакала пры замку: Іх, закруціўшы ў звярыную шкуру, спіхалі 3 вала на пляц сабакарні, дзе псы-ваўкадавы Клычылі ў шмацце асуджаных ведама ж, псярня. Так жа бязлітасна, строга караў ён і суддзяў Княжацкіх вотчын за подкупы, хабар, ліхвярства. Выпадак быў, ды не ведаю дзе. Спакусіўся Нейкі суддзя на багаты дарунак, і справу Выйграў адказчык насуперак княскаму ўказу. Скарга да князя дайшла; вінаваты прызнаўся. Кат перабіў яму рукі і ногі, а потым Зноў жа ў навуку другім! — і суддзю пры народзе, К конскім хвастам прывязаўшы, пусцілі на волю. Прагнасць нажыцца пад шыльдаю варты закона, Сквапнасць загрэбці кавалак у бліжняга з рота Ен тыранічнымі сродкамі так пратараніў, Што на вякі нават завад іх вывеўся ў княстве. Кім бы і чым бы ні быў ён пры іншых заслугах, Нават за гэта адно я пяю яму славу. Густа ён справамі век насяліў свой, і водгук Спраў тых вячыстых патрапіў і ў гэтую песню. Клопат аратага быў і астаўся аддаўна Сошка ды ніва, а сэрца яго і адвагу Князь гартаваў на аблавах, у высачках звера. Эвер здабываўся па-рознаму: лепшай здабычай Тую лічылі, якую жыўцом дастаўлялі - Поцягам ці на плячах на дзядзінец у лагер. Высач, злаві, прывядзі, не скалечыўшы, зубра - Гэта ўжо мужнасць, і доблесць, і нават геройства! Ну і, вядома, была ўзнагарода адважным, А з маладушных маглі і спагнаць, безумоўна, Варта адзначыць, што ўсе земляробы ахвотна Тое рабілі, што вёскам ад імені князя Ставіў цівун у павіннасць, рабілі без страху. Нават і звера жыўцом валаклі да палаца Князю ў дарунак. Хоць сам я, прызнацца, не веру, Людзі ж старыя сцвярджаюць: «Бывала і часта». Вось што аб здатнасці нашай да выдумах розных Тут без сумнення скажу вам па прыказцы нашай: Хіцер на выдумкі Зміцер мастак самавіты! Хоць бы і тая збудова пад назваю «сценка». Вам у навінку такое, і я падрабязна Ўсё апішу. Уявіце, што зрублены ў лесе Клін велізарны з бярвення-калодаў яловых 3 фронту шырокія клешчы, далей паступова Звужаны, быццам прагон, і прарэзы па сценах Вокны-пазы для завалак з цясовага брусу, Дбала прыкрытыя свежымі лапкамі, голлем, (Трэба, каб звер не спасціг ні падману, ні пасткі.) Вось падышоў ён да кліна. Цікавасць забралас Што за прагон тут? Абнюхаў, ступіў, азірнуўся. Раптам наперадзе штось мільганула ў чырвоным. (Гэта лавец-завадар у барвовай накідцы Выбег знарок з-пад укрыцця, каб звера раз'ятрыць. Зубр, як вядома, ніякай прыстрашкі не любіць.) Ах, у чырвоным, ды шчэ і бліскучаю шабляй Грозна размахвае! Звер гата бачыць, і ўмомант Вочы крывёй наліліся, ён з месца падскокам Рушыў за лоўчым, а той як растаў, бо па сценах Зроблены спуды у іх і схаваўся адважны. Бык жа тым часам, прабегшы прагон, апынуўся Я пастцы, бо ззаду і спераду завалкі ўмомант Шлях адступлення адрэзалі стой і здавайся! Зараз жа дзе толькі браліся! лоўчыя ў пастку, Зверху пятлю накідаюць: перш-наперш на повад. Путы на ногі, каб, голаў прыгнуўшы, стрыножыць. Крэпяць абапал вяроўкі, а заднія ногі Вяжуць з пярэднімі, каб не брыкаўся, не скочыў, Сілаю зброї вялікага гурту не ўзяты, Тут ён здрадлівасцю лёсу прададзены. Злоўлен! Ну, закілзалі нарэшце і ў пысу прадзелі Колца стальное, за колца шматжыльны пастронак. Можна і весці пад гулкія воклічы: «Ўзялів» Цягнуць здабычу з прагону. Палонны асілак, Пену пускаючы з пашчы аж бурбаляць храпы, - Пнецца назад, але ўсё-такі крочыць наперад. Жахам ахоплены, ярасць у позірку як жа Вольніцу пушчы змяняць на людскія астрогі? Лесам вядуць, цераз ляды, па вуліцах вёсак, Дзе праз шпалеры цікаўных зусім не героем Мусіць палонны прайсці , і, нарэшце, у лагер, Тут, развязаўшы вяроўкі, з пастронкам у пысе Ў чыстае поле пускаюць бяжы, спатыкайся І паслужы ездакам бегавою мішэнню. А ездакі з кавалерыі княскай тым часам, Лукі і коп'і прыўзняўшы, чакаюць атакі. Гучна ражок затрубіў і пайшла адшліфоўка Трапнай стральбы і бяспромашных закідаў коп'яў. 3 вуснаў у вусны даходзяць легенды, што кожны Коннік стралу сваю значыў асобнай зарубкай, Як і капейшчык дзяржанне кап'я або дзіды. Звера ж таксама пярэсцілі, як рабаціннем, Так што капейшчык ці лучнік, пацэліўшы ў кропку, Мог апазнаць свой удар па зарубцы на зброї І атрымаць, адпаведна, сваю ўзнагароду. Самай высокай адзнакай таго адзначалі, Хто, шыбануўшы кап'ё або дроцік, смяротна Раніў жывёліну. Драпін у бойцы не лічаць. Княжанне Вітаўта лічаць усе летапісцы Росквітам княства Літоўскага, нашага краю, называюць той век залатым. Разбаромск Мне так здаецца, што гэтай шаноўнаю назвай Век той названы па простай прычыне: дзяржаўца Перад багаццем і шчасцем земным пастаянна Ставіў багацце духоўнае злата дзяржавы, Ён быў набожны і першы з народамі княства Сам ахрысціўся, прызнаўшы, што з верай паганскай Повязі ўсе парывае, а ідалаў веры Ён загадаў пазбіраць і панішчыць, і цэрквы будаваў, і надзелы Богу адзінаму скрозь Служкам духоўным адвальваў з угоддзяў не скупа. Славу і ўхвалу вялікаму князю аддаў я Поўнаю мерай, хаця і зусім не сумысля Ратныя справы яго абышоў. Адчуваю: Гледзячы доўга назад, я паглыбіўся ў нетры Даўняе даўнасці, збіўся з напрамку, а трэба ж Брацца па сцежцы на поўнач, да свойскага лесу, Ды і пара 6 мне далець сваю песню пра зубра.