Матінді мукият окыны. Мэтіндегі акпаратты колданып, котерілген басты мэселені аныктаныз. Оз кезкарасынызды жан-жакты тужырымдап, мысалдар аркылы дамытып, дэлелденіз. 2. Оз…
Матінді мукият окыны. Мэтіндегі акпаратты колданып, котерілген басты мэселені аныктаныз. Оз кезкарасынызды жан-жакты тужырымдап, мысалдар аркылы дамытып, дэлелденіз. 2. Оз жубынызды мукият тынданы. Онын мэтіні, онда кетерілген маселе бойынша манызды деп санайтын 2 сурак койыны. Онын мэтінінін басты идеясын аныктауга белсенді катысып, пікірінізді білдірініз. [10] А метіні Тіл туралы жазу, ол туралы айтудан кашпау да, жалыклау да керек. Себебі тіл - букіл бір халыктын журегі. Онын бойында ултык болмыс, ултык рух, дэстур мен салт жатыр. Сондыктан ор халык оз тілінде мактаны кана коймай, оны дамытып, жумыс жасауы керек. Тіл - ен улы кару. Тіл - ен асыл кундылык. Тіл - ен керемет катынас куралы. Элемдегі ен кеп таралган тіл - агышын тілі. Себебі онын таралу жоне колдану аймагы кен. Ал ен сулу тіл деп француз тілін атайды. Дегенмен осы катарга озіміздін казак тілін де косуга болады. Неге? Казак тілі - элемдегі марынасы кеп, синонимдік тіркесі мол, сейлеу стилі сулу, ерекше тіл. Тек колданатын халыкты саны аз демесеніз, бул тілдін кудіреті ерекше. Абайга дейін жыраулар, батырлар мен хандар, шешендер осы ана тіліміз аркылы дау шешіп, сорыстын бетін кайтарган.. Тіл елсе, ултын да емір суруі мумкін емес. Сондыктан сіз кай ултын екілі болманыз, тіл ушін куресуге міндеттісіз. Сол тілде сейлейтін сонгы адам болсаныз да, тілініз жайында аманат калдыруга, мура калдыруга тырысуны керек. Себебі сіздін тілде жазылган кунды тарихи деректер, кейінгі урпак ушін улкен рель ойнауы мумкін. Моселен, кезіндегі Орхон жазулары, руна жазулары бугінгі коптеген туркі халыктарына тэн тарихи деректердін кезін ашып беріп отыр. Ендеше, сіздін де тіл елмесе, ертенгі урпак ушін, жалпы адамзат ушін улкен монге ие болары сезсіз. (200 сез) https://sputniknews.kz/spravka/20190218/9346813/ А метіні Казактын куй куанышта да, кайгыда да казакпен бірге жасап, бостандыксуйгіш улык енер бостан заманымызга халкымызбен бірге кадам басты. Онер атаулыны ішінде куйдін мерейі жогары, куйдін рухы бик. Себебі, куй - біздін ен ардакты, ен элеуетті, ен сулетті улттык кундылытымыз, улттык кодымыз, ултык меденитіміздін тересі. Ал рухани жантыру бардарында діл айтылгандай, ултык код, улттык медениет сакталмаса, ешкандай жантыру да болмайды. Казак мемлекеттігінін дербес даму улгісіне, сіресе, куйден косылар даралык сипаттар мол болмак. Осы ретте ултык рухымыз бойымызда менгі сакталып калсын десек, урпакка куй мен домбырага деген махаббат дарытпагымыз лезім. Канымыздаты бабалардан мирас ізгі касиеттерді кайта тулетуде куйден аскан катализатор да жок болар. Менгілік сактауга тиісті, тарих теренінен бастау алган рухани кодымыздын бірегейі де - куй. Ултык медениетіміздін озык улгілері катарындаты куйлеріміз мухитка куяр дарилардай айдынды. Ендеше, жаландагы заманауи казакстандык медениеттін де кеш басында жауар куйлеріміз турары сезсіз. Ио, куй - кудірет, куй - уран. Куй - казактын жаны. Куй казактын елдігін, кенілінін кендігін білдіреді. Даланын дабылындай Курмангазы, Тэттімбет коніл назы, емір жазы. Саймактын сары озені, Сары Тока, Ушырган Нургисалар акку казы. Шукірлік, уйім де аман, куйім де есен, Болмайды буган бір сот суйінбесем. Колыма кара домбыра алган кезде, Уйімде падишанын куйін кешем...». Алда да казактын куй енерін осы Ілекендерше, Ахандарша, Мухандарша кастерлесекші! (196 сез) https://massaget.kz/layfstayl/alemtanu/sayahatty-syemin/12
1. Мәтіннің негізгі мәселесі
Аталған мәтінде тілдің маңызы, ұлттық болмыс және мәдениет туралы негізгі мәселелер көтерілген. Автор тілдің халықтың жүрегі екенін, ұлттық рух пен дәстүрдің тіл арқылы сақталатынын айтады. Тіл - ұлттың идентификациясы, дәстүр мен мәдениеттің сақтаушысы. Мәтінде қазақ тілінің құндылығы мен оны қорғау, дамыту қажеттілігі туралы сөз болады. Автор қазақ тілінің байлығына, тарихи маңыздылығына, сондай-ақ, оны қолданушылардың саны аз болғанымен, тілдің құдіретінің ерекше екеніне назар аударады.
Менің көзқарасым бойынша, тілдің сақталуы мен дамуы кез келген ұлт үшін маңызды. Мысалы, тілсіз, мәдениет пен дәстүрді сақтау мүмкін емес, себебі тіл - адамзаттың мәдени қабатының негізі. Қазақстанда қазақ тілінің мәртебесінің көтерілуі, білім мен ғылымда қолдануы, жастар арасында танымалдылығын артыру - ұлттық бірегейлікті сақтаудың бірден-бір жолы.
Тілді қорғау, дамыту - бұл тек тілдің ғана емес, ол арқылы ұлттың болашағын да қорғау. Мысал ретінде, Абайдың шығармашылығын айтуға болады. Абай қазақ тілін дамытуға, оған терең мағына, мән беру арқылы ұлтының рухын, ұлттық идентификациясын қалыптастырды. Сонымен қатар, қазақ халық музыкасының құрылымы мен маңыздылығы, қазақтың күй өнері, дәстүрлі мәдениеттің бір бөлігі болуы да осыған дәлел.
2. Сұрақтар мен талқылау
Сұрақтар:
- Қазақ тілінің заманауи мәдениеттегі маңызы неде?
- Тілді сақтау мен дамыту үшін жастардың қандай рөлі бар?
Мәтіндегі басты идея - тілдің өмір сүруі, сақталуы мен дамуы - ұлттық болмыс пен мәдениет үшін маңызды. Тіл - халықтың рухани және мәдени байлығы, ол арқылы ұлттың тарихы мен дәстүрі тасымалданады. Егер тіл жоғалса, ұлттың идентификациясы, мәдениеті мен дәстүрлері де жоғалуы мүмкін. Яғни, тіл тек коммуникация құралы емес, сонымен қатар, бір ұлттың тарихи әрі мәдени жадысы болып табылады.
Менің пікірімше, жастар тілдің жаршысы, оны дамытудың және сақтаудың басты факторы. Жастар қазақ тілінде білім алып, осы тілде сөйлеп, жазып, шығармашылықпен айналысқанда, олар ұлттық болмысқа үлесін қосады. Сонымен қатар, жастар көркем сөз, поэзия, музыка арқылы тілдің дамуында маңызды рөл атқарады.
Сондықтан, мектептерде, жоғары оқу орындарында, мәдени шаралар мен фестивальдарда қазақ тілінің дәріптелуі, ұлттық музыка мен өнердің насихатталуы жастар үшін маңызды. Болашақта тіл мен мәдениетті сақтау - жастардың қолында.
