Аммиак алу, оның сулы ерітіндісін және амоний тұздарының қасиеттерін зерттеу Реактивтер: кұрғак N*H_{4}*Cl; Ca (OH) 2 фенолфталенн, лакмус, HN*O_{3} (конц.), H_{2}*S*O_{4}…
Аммиак алу, оның сулы ерітіндісін және амоний тұздарының қасиеттерін зерттеу Реактивтер: кұрғак N*H_{4}*Cl; Ca (OH) 2 фенолфталенн, лакмус, HN*O_{3} (конц.), H_{2}*S*O_{4} (конц.), НСІ (конц.) ерітінділері. Химиялық ыдыстар мен зертханалық құрал-жабдықтар: кәрлен табакша, сынауыктар, тұрғы, суы бар ыдыс, газ жүретін түтігі бар тығын, газ алуға арналған құрал, цилиндр. Қауіпсіздік техникасы. Қыздырғыш құралдармен, қышкылдармен, сілтілермен жұмыс істегенде қауіпсіздік техникасы ережесін сактау. Жұмыс барысын жазу: 1-тәжірибе. Аммиак алу және оның суда еруі 1. Кәрлен табакшаға аммоний хлориді N*H_{4}*Cl мен ұнтак кальций гидроксидін Ca (OII) 2 бірдей мөлшерде салып, мұқият араластырыңдар (егер әк аздап ылғалды болса, тәжірибе сәтті шығады). Дайындалған қоспаны сынауықтың 1/3 бөлігіне дейін салыңдар. Сынауыкты газ жүретін түтігі бар тығынмен жабындар, түтіктің бір ұшын аузы төмен карап тұрғыға бекітілген ашық құрғақ сынауыққа енгізіңдер. Қоспасы бар сынауықты қыздырыңдар. Өткір иісті сезген кезде дереу газы бар сынауыкты төнкермей тығынмен жабыңдар, ыдыстағы суға батырып, сосын ашыңдар. Сынауыкка су толғаннан кейін аузын тығынмен жауып, судан шығарып алыңдар. Алынған ерітіндіге кызыл лакмус қағазын батырыңдар ол көгереді. Содан соң ерітіндіге бірнеше там-шы фенолфталеин тамызыңдар. Сұрақтар мен тапсырмалар 1. Қандай газ бөлінді? Тиісті реакция теңдеуін жазыңдар. 2. Алынған газ суда ерігенде кандай зат түзіледі? Қандай бақылаулар бұл тұжырымды растайды? Осы реакцияның теңдеуін жазыңдар.
Газды анықтау және реакция теңдеуі:
- Тәжірибеде бөлінген газ - аммиак (NH₃). Ол аммоний хлориді (NH₄Cl) мен кальций гидроксидінің (Ca(OH)₂) әрекеттесу нәтижесінде пайда болады. Реакция теңдеуі:
\[ \text{2 NH}_4\text{Cl} + \text{Ca(OH)}_2 \rightarrow \text{2 NH}_3 + \text{CaCl}_2 + \text{2 H}_2\text{O} \]
Аммиактың суда еруі және алынған ерітінді:
- Алынған газ (аммиак) суда ерігенде аммоний гидроксиді (NH₄OH) түзіледі. Реакцияның теңдеуі:
\[ \text{NH}_3 + \text{H}_2\text{O} \rightleftharpoons \text{NH}_4\text{OH} \]
- Бақылаулар:
- Ерітіндіге қызыл лакмус қағазын батыру барысында лакмус қағазы көгеретінін көргенде, ерітіндінің сілтілі екенін растайтын факт.
- Ерітіндіге фенолфталеин тамызғанда, қызғылт түске боялуы, оның сілтілі ортада болғанын көрсетеді. Сілтілі ортада фенолфталеин қызғылт түске боялады, бұл NH₄OH-тың (аммоний гидроксиді) бар екенін растайды.
Осылайша, эксперимент нәтижесінде аммиак алу, оның сулы ерітіндісі және аммоний тұздарының қасиеттері жақсы көрініс табады.
