2-тапсырма. Бай мен кедей, байлық пен кедейлік туралы мақал-мәтелдер тауып, олардың бастауышы мен баяндауышын анықтаңдар. А) Әртүрлі қатынастарда тұрған сөз тіркестерін жазыңдар. Үлгі. Анықтауыштық қатынас: дәулетті кісі, ? Ә) Берілген сөздерді түрлендіріп (жұрнақ, жалғау, шылау арқылы), 5 сөйлем мүше-сінің қызметіне қойып сөйлем құрастырыңдар. Теңсіздік (теңдік), әлеумет, бай, кедей, жомарт, сараң, мол. Үлгі. Теңсіздік белең алды бастауыш. Теңсіздіктің әсерінен болып отыр анықтауыш. Қоғамдағы теңсіздікке қарсы шықты толықтауыш. Ол теңсіздік заманында болған оқиға еді пысықтауыш. Бүгінгі басты мәселе - теңсіздік баяндауыш.

2-тапсырма

А) Мақал-мәтелдер және олардың бастауышы мен баяндауышы:

1. Мақал: "Байлық - еңбек."

   • Бастауыш: "Байлық"
   • Баяндауыш: "еңбек"

2. Мақал: "Кедейдің сөзі - кедейлік."

   • Бастауыш: "Кедейдің сөзі"
   • Баяндауыш: "кедейлік"

3. Мақал: "Жомарттық - жаулап алар."

   • Бастауыш: "Жомарттық"
   • Баяндауыш: "жаулап алар"

4. Мақал: "Сараңның салы - аз."

   • Бастауыш: "Сараңның салы"
   • Баяндауыш: "аз"

5. Мақал: "Мол шикілік - мол байлық."

   • Бастауыш: "Мол шикілік"
   • Баяндауыш: "мол байлық"

Ә) Сөйлем құрау:

1. Теңсіздік: Теңсіздік қоғамда үлкен мәселе.
2. Әлеумет: Әлеуметте ұйымшылдық мол болуы керек.
3. Бай: Бай адамдар қайырымдылық жасауға тиіс.
4. Кедей: Кедейлерге көмек көрсету маңызды.
5. Жомарт: Жомарт адамдар әрқашан алғыс алады.
6. Сараң: Сараң адамдардың түбінде бүркемеленген өкініш бар.
7. Мол: Мол байлық адамдарды бақытты етуі мүмкін.

Мысал сөйлем мүшелерімен:

1. Теңсіздік - бастауыш.
2. Теңсіздік қоғамда - толықтауыш.
3. Кедейлер көмек - баяндауыш.
4. Жомарт адам - анықтауыш.
5. Сараң адамның түбі - пысықтауыш.

Проблемалардың шешімі мен қоғамдағы жағдайларды қарастыруда бай мен кедей, байлық пен кедейлік туралы мақал-мәтелдердің халық даналығын көрсететініне назар аударуыңыз қажет.