Пән: Химия Тақырыбы: Металдар және құймаларды алу. Темір және болат өндірісі. ОҚУЛЫҚПЕН ЖҰМЫС - М.Қ Оспанова «Химия» (ҚГБ 2 бөлім) 115-140 бет No 1 2 1. Сипаттама КОНСПЕКТІЛЕУ Шикізат Шойын өндірісі Болат өндірісі Шыны өндірісі Силикат өндірісі Цемент өндірісі Өндіріс механизімі (сатылары) ҚР қай аймақтарында зауыттар бар 3 4 Қолдану аясы

Конспект: Металдар және құймаларды алу. Темір және болат өндірісі.

1. Сипаттама

Металдар мен құймаларды алу - өнеркәсіптің ең маңызды бағыттарының бірі, себебі олар құрылыс, транспорт, машина жасау және басқа да салаларда кеңінен қолданылады. Темір мен болат – металдардың ең көп қолданылатын түрлері.

Шикізат

• Темір рудалары: Темір кендері (гематит, магнетит, лимонит) – болат өндірісінің негізгі шикізаты.
• Кокстелетін көмір: Кокстың өндірісі үшін қажет.
• Әктас: Шойын мен болат өндірісінде шлакты шөгетін материал болып табылады.

Шойын өндірісі

• Шойын алу: Темір рудаларын кокспен және әкпен бірге домна пешінде қорыту арқылы алады.
• Процесс: Темір рудалары мен коксты домна пешіне жіберу, онда рудаларды қыздыру кезінде темір шойыны қалыптасады.
• Шойынның түрлері:
  • Сұр шойын
  • Ақ шойын

Болат өндірісі

• Болат алу: Шынына айналған шойынды өздігінен немесе конвертер процестерімен өңдеу арқылы алады.
• Процесс: Бос құймалардан болат өндірісі, болатты элементтік металл ретінде жеке никель, хром, манганмен күшейту.
• Болаттың түрлері:
  • Қара болат
  • Арышты болат
  • Болат легирленген (күшейтілген)

Шыны өндірісі

• Шыны өндіру процесі: Кварц құмы, сода және әк шикізаттарын балқыту.
• Өнім түрлері: Бірұрауыш, көпбұрышты, оптикалық, термостойкий.

Силикат өндірісі

• Силикат: Силикат өнімдері (керамика, цемент) - кремний, алюминий және оттегі кальций негізіндегі материалдар.
• Процесс: Силикаттарды топырақтан, кварцтан, тахтынан немесе шлактан алып жасау.

Цемент өндірісі

• Цемент алу: Әктас пен сазды күйдіру арқылы.
• Процессте стадии:
  • Дайындау: шикізатты даярлау
  • Күйдіру: қоңыр күйде күйдіру
  • Суспензиялық жүйе: паста жасау

Өндіріс механизмі (сатылары)

1. Дайындау стадиясы
2. Күйдіру стадиясы
3. Тоңазыту және қалыпқа келтіру стадиясы
4. Қораптау, сақтау, тасымалдау

ҚР қай аймақтарында зауыттар бар

• Қарағанды облысы: Темір жону зауыттары.
• Шығыс Қазақстан облысы: Шойын және болат өндірісі.
• Павлодар облысы: Энергетикалық қондырғылар.
• Алматы облысы: Силикат және цемент зауыттары.

Қолдану аясы

• Строительство: Ғимараттар, жолдар, мұнай-газ секторы.
• Машина жасау: Автокөліктер, құрылыс машиналары.
• Энергетика: Электр станциялары, жылу энергетикалық қондырғылар.
• Құрылыс материалдары: Керамикалық плиткалар, цемент, силикат плиткалары.

Бұл конспект химия пәні бойынша темір және болат өндірісіне қатысты негізгі мәліметтерді, процестерді және қолдану аясын қамтиды.