[5] 3-тапсырма. «Қорқыт ата нақыл сөздерінің тәрбиелік мәні неде?» тақырыбында Қорқыт нақылдарының көркемдік-идеялық құндылығын гуманистік тұрғыдан талдап, әдеби эссе жазыңыз. [10]

Қорқыт ата нақыл сөздерінің тәрбиелік мәні

Қорқыт ата — қазақ халқының рухани мәдениетінде ерекше орын алатын тарихи тұлға. Оның нақыл сөздері мен даналығы ғасырлар бойы ұрпақтан-ұрпаққа жетіп, қазақ халқының өнегелі өмірінің жарқын үлгісіне айналған. Бұл нақылдарда адамгершілік, адалдық, елге, жерге деген сүйіспеншілік сияқты құндылықтар терең мағынада талданып, тәрбиелік мәні зор ұстанымдар нақтыланған.

Алғашқы кезекте, Қорқыт ата нақылдарының гуманистік қырын атап өткен жөн. Адамның өмірі мен тіршілігінде маңызды рөл атқаратын адамгершілік-этикалық қағидалар, Қорқыттың нақылдарында бірінші орынға шығарылады. «Атыңнан айналайын, адал бол!» деген дана сөзі арқылы ол адалдықтың, шыншылдықтың маңыздылығын аңғартады. Адами қасиеттердің жоғарылығы, ел мен жерге қамқорлық, жақынға жанашыр болу — Қорқыттың нақылдарында көрініс табады.

Екіншіден, Қорқыт ата сөздерінің тәрбиелік мәні халықтың рухани бірлігін нығайтуға бағытталғанында. «Көп байлық, көп дәулет — бақыт емес» деген ұстанымы арқылы материалдық игіліктердің уақытша екендігін, ал рухани байлықтың шексіздігін білдіреді. Бұл нақыл жастарды материалдық құндылықтардан гөрі, адамгершілік, мейірімділік, қайырымдылық сынды рухани байлықтарға бағыштауға тәрбиелейді.

Сонымен қатар, Қорқыт атаның нақылдары өмірдің өткінші екендігін, өмірдің әр сәтінің қадірін білуді насихаттайды. «Өмірдің шындығы – адам» дей келе, ол әр адамның өзін-өзі тануы, өз орнын анықтауы керектігін айтып өткен. Адамның өзіне, отбасы мен қоғамына жауапкершілігін сезінуі, өз әрекеттері мен шешімдерінің салдарын түсінуі — бұл нақылдың негізінде жатқан терең философиялық мән.

Сондай-ақ, Қорқыт ата нақылдарында өткен мен болашақтың сабақтастығы да ерекше орын алады. «Білмегенің — біліп ал, көрмегенің — көріп ал» деген сөздері ұрпақтар арасындағы білім мен тәжірибе алмасудың маңыздылығын көрсетеді. Бұл арқылы даналық пен білімнің уақыт өте келе жинақталатындығы, яғни «көп тірлік — көп жорық» екендігін еске салады.

Қорытындылай келе, Қорқыт ата нақыл сөздері — тек өткен дәуірдің әдеби мұрасы емес, сонымен бірге бүгінгі күннің де рухани азығы. Оның даналық сөздері жастарды тәрбиелеу, тұлғалық дамуға ықпал ету және адамзаттың мәдени құндылықтарын сақтау мақсатында біздің қоғамымызда өзекті болып қала береді. Осыған орай, Қорқыт ата нақылдары қазақ халқының ұлы даналығының биік шыңы болып табылады.