Би халықтың көкейіндегісін айтқан, ойын жарыққа шығарған әділет жоқшысы. Қазақтың атақты билері Төле, Қаздауысты Қазыбек, Әйтекеден қалған сөз дәстүрі ғасырлар бойы үзілген емес. Ш. Уәлихановтың: «Би атағын беру қазақта халық тарапынан бір сайлау арқылы немесе халықты билеп отырған өкімет тарапынан бекіту арқылы болған емес, тек сот ғұрыптарына әбден жетік, сонымен қатар тілге шешен қазақтар ғана бұл құрметті атаққа өз бетімен ие болған. Би атағын алу үшін би болам деген қазақ өзінің заң ісіне жетіктігі және шешендік қабілеті бар екендігін халық алдында сан рет дәлелдеген. Ондай адамдардың атағы бүкіл қазақ даласына тез жайылып, олардың аты жұрттың бәріне мәлім болып отырған», деген сөздерінен би халықтың көкейіндегісін айтқан, жарыққа шығарған әділет жоқшысы екенін танимыз. Кезінде Ахмет Байтұрсынұлы: «Әділ билердің қолындағы билік қазақтың неше түрлі дертін жазатын жақсы дәрі еді», деді. Демек, бұл қастерлі мұра - шешендікпен айтылған билер сөзі ұмытылмайды, қай кезде болса да халық жадында. 2-Б Мәтінге байланысты қанатты сөздер құрастырыңдар.

Question 1

Задача Задача №2030786

А

Аноним

28 октября 2024 12:17 · публичный вопрос

А

Аноним 28 октября 2024 12:17

Би халықтың көкейіндегісін айтқан, ойын жарыққа шығарған әділет жоқшысы. Қазақтың атақты билері Төле, Қаздауысты Қазыбек, Әйтекеден қалған сөз дәстүрі ғасырлар бойы үзілген емес. Ш. Уәлихановтың: «Би атағын беру қазақта халық тарапынан бір сайлау арқылы немесе халықты билеп отырған өкімет тарапынан бекіту арқылы болған емес, тек сот ғұрыптарына әбден жетік, сонымен қатар тілге шешен қазақтар ғана бұл құрметті атаққа өз бетімен ие болған. Би атағын алу үшін би болам деген қазақ өзінің заң ісіне жетіктігі және шешендік қабілеті бар екендігін халық алдында сан рет дәлелдеген. Ондай адамдардың атағы бүкіл қазақ даласына тез жайылып, олардың аты жұрттың бәріне мәлім болып отырған», деген сөздерінен би халықтың көкейіндегісін айтқан, жарыққа шығарған әділет жоқшысы екенін танимыз. Кезінде Ахмет Байтұрсынұлы: «Әділ билердің қолындағы билік қазақтың неше түрлі дертін жазатын жақсы дәрі еді», деді. Демек, бұл қастерлі мұра - шешендікпен айтылған билер сөзі ұмытылмайды, қай кезде болса да халық жадында. 2-Б Мәтінге байланысты қанатты сөздер құрастырыңдар.

Answer

Мәтіннің мазмұнына байланысты бірнеше қанатты сөздер құрастыруға болады:

"Әділдік - замана шындығының ажары."
"Би болу - халықтың жүрегіне жол табу."
"Шешендік сөз - ел ішіндегі сый-құрметтің кілті."
"Халықтың мұңы - әділ бидің жыры."
"Би сөзі - бітім мен бейбітшіліктің шырағы."
"Әділ билер - ұлттың қасиетті қорғаны."
"Тіл — татулықтың тамыры, ал шешендік — оның жемісі."
"Халық қажет еткенде, әділ бидің даусы естілері хақ."

Осы сөздер арқылы қазақтың билерінің рөлі мен олардың әділдік жолындағы қызметін, халықпен байланысын айқын көрсетуге болады.

Question 2

Би халықтың көкейіндегісін айтқан, ойын жарыққа шығарған әділет жоқшысы. Қазақтың атақты билері Төле, Қаздауысты Қазыбек, Әйтекеден қалған сөз дәстүрі ғасырлар бойы үзілген емес. Ш. Уәлихановтың: «Би атағын беру қазақта халық тарапынан бір сайлау арқылы немесе халықты билеп отырған өкімет тарапынан бекіту арқылы болған емес, тек сот ғұрыптарына әбден жетік, сонымен қатар тілге шешен қазақтар ғана бұл құрметті атаққа өз бетімен ие болған. Би атағын алу үшін би болам деген қазақ өзінің заң ісіне жетіктігі және шешендік қабілеті бар екендігін халық алдында сан рет дәлелдеген. Ондай адамдардың атағы бүкіл қазақ даласына тез жайылып, олардың аты жұрттың бәріне мәлім болып отырған», деген сөздерінен би халықтың көкейіндегісін айтқан, жарыққа шығарған әділет жоқшысы екенін танимыз. Кезінде Ахмет Байтұрсынұлы: «Әділ билердің қолындағы билік қазақтың неше түрлі дертін жазатын жақсы дәрі еді», деді. Демек, бұл қастерлі мұра - шешендікпен айтылған билер сөзі ұмытылмайды, қай кезде болса да халық жадында. 2-Б Мәтінге байланысты қанатты сөздер құрастырыңдар.

Answer

Мәтіннің мазмұнына байланысты бірнеше қанатты сөздер құрастыруға болады: 1. "Әділдік - замана шындығының ажары." 2. "Би болу - халықтың жүрегіне жол табу." 3. "Шешендік сөз - ел ішіндегі сый-құрметтің кілті." 4. "Халықтың мұңы - әділ бидің жыры." 5. "Би сөзі - бітім мен бейбітшіліктің шырағы." 6. "Әділ билер - ұлттың қасиетті қорғаны." 7. "Тіл — татулықтың тамыры, ал шешендік — оның жемісі." 8. "Халық қажет еткенде, әділ бидің даусы естілері хақ." Осы сөздер арқылы қазақтың билерінің рөлі мен олардың әділдік жолындағы қызметін, халықпен байланысын айқын көрсетуге болады.