Ежелгі Қазақстан мәдениеті немесе Ұлы дала өркениеті — Еуразия өркениетінің басы, жалпыадамзаттық өркениеттің құрамдас бөлігі. «Дала» деген ұғымды «шөл» деп ұғуға болмайды. Бүгінгі Қазақ жерінде 45000 өзен, 85000 көл бар. Алтай, Ұлытау, Қаратау, Мұғаджар, Алатау, Орал таулары да осы далада орналасқан. Алтайдан Дунайға дейінгі Дешті Қыпшақ жері — әрі далалы, әрі таулы, әрі өзен-сулы, нулы өлке. Осы Ұлы далада өркениеттің орнауына себеп болған бірнеше фактор бар:Біріншіден, Алтайдан Донға дейін созылған Ұлы Дала ені құрлықтың басын қосты. Ол - Еуропа мен Азияның қақпасы болды. Екіншіден, Дала өркениеті біздің жыл санауымыздан 1000 жыл бұрын пайда болды. 7000 км жер қамтылды. Біздің жыл санауымыздан бұрынғы IV мыңыншы жылдың соңында түркі жұрты ең жүйрік аң жылқыны қолға үйретті. Үшіншіден, Ұлы дала Әмудария мен Сыр арқылы Қытай-парсы, Үнді, Араб өркениеттерімен тоғысты. Төртіншіден, Дала баласы табиғи ортамен толық гармонияда өмір сүрді. Оған шығармашылық эволюция тән болды. Бесіншіден, Ұлы дала арқылы өтетін «Ұлы Жібек жолы» сауда жолы ғана емес, мадениеттердің тоғысу жолы еді. Бір ғана Сырдарияның бойында 300- ге жуық қала мен елдімекен болды. Яғни сахарада неөшпенді дала мен қала өркениеті қатар дамыды. Алтыншыдан, «аң стиліндегі» таңғажайып зергерлік өнер дамыды. Жетіншіден, осы Ұлы далада салтанат құрған Түркі елі (Түркі қағанаты 551- 744 ж.) - Еуразия сахарасындағы тұңғыш империя еді. Сол дәуірде түркі жазуы пайда болды. Сегізіншіден, біздің жыл санауымызбен 545 жылы Бумын қағанның ордасына Қытай елшісі келді. Сол кезден бастап Түркі елі халықаралық мәртебеге ие болды. (Баспасөз материалдарынан)-тапсырма. «Дала өркениетінің даму факторлары» тақырыбында сызбаны толықтырып жаз. Ұлы дала өркениетінің даму факторлары 2. 1. 4. 5. 3. 6.
Факторы развития Далинской цивилизации
Стратегическое положение: Великая степь, простирающаяся от Алтая до Дона, соединяла Европу и Азию, служа важным мостом для культурных и торговых обменов.
Ранняя цивилизация: Далинская цивилизация начала формироваться более 1000 лет до нашей эры, охватывая территорию протяжённостью 7000 км и способствуя развитию человеческих сообществ.
Доместикация лошади: В конце IV тысячелетия до нашей эры местное население одомашнило благородное животное — лошадь, что сыграло ключевую роль в мобильности и экономике кочевников.
Культурное взаимодействие: Степь служила местом пересечения различных цивилизаций, включая китайскую, персидскую, индийскую и арабскую, что способствовало обогащению культурных ценностей.
Гармония с природой: Население Далинской культуры существовало в полной гармонии с природной средой, что способствовало их творческому развитию и эволюции.
Культурно-торговая сеть: «Великий шелковый путь» не только служил торговым маршрутом, но и стал путем взаимодействия различных культур, с сосредоточением множества городов и поселений вдоль реки Сирдарья.
Таким образом, перечисленные факторы дают углубленное понимание богатой истории и культурного наследия Далинской цивилизации.
