64 СЯРГЕЙ НЕСЦЯРОВІЧ 1 Тэст на ўроку ТЭСТАВЫЯ ЗАДАННІ ПА ТВОРАХ ЯКУБА КОЛАСА АПОВЕСЦЬ У ПАЛЕСКАЙ ГЛУШЫ" (ІХ КЛАС) 1. Што з уласнага жыцця перанёс аўтар на ста ронкі твора? а) Гады дзяцінства і юнацтва, навучанне ў дарэктара, вучоба ў Нясвіжскай семінарыі. 6) Андрэй Лабановіч у трылогіі паўтарае шлях Якуба Коласа: настаўніцтва на Палес сі, удзел у сялянскіх хваляваннях, удзел у на стаўніцкім з'ездзе, звальненне з працы... в) На старонкі твора аўтар перанёс факт сваёй работы ў АН Беларусі на пасадзе віцэ- прэзідэнта г) Лабановіч падобны да Я. Коласа не толькі знешняй, але і ўнутранай біяграфіяй, складам душы, схільнасцю да аналітызму. д) Большасць герояў мае прататыпы, якія выступаюць пад сваімі ці змененымі імёнамі. Я. Колас дакладны ў перадачы мясцовых назваў Палесся, дзе ён працаваў. 2. "Для чаго чалавек жыве на зямлі?"- з гэтым асноўным хвалюючым пытаннем малады настаўнік звяртаецца да... а) свайго калегі настаўніка Саханика; 6) айца Кірыла в) школьнай старожкі бабкі Мар'ї: г) таварыша па семінарыі, настаўніка Тур- севіча, д) бацькі Ядвісі пана Баранкевіча. 3. Андрэй Лабановіч малады чалавек, таму на туральна, што ён неабыякавы да дзяўчат. Што цэніць ён у їх? а) Знешняе хараство, вясёлы характар, шчы расць, непасрэднасць, гарэзлівасць. 6) Лабановіч практычны чалавек, і ён вы бірае дзяўчыну з дастаткам, яго перш за ўсё ці кавіць маёмасны стан яе сям'ї. в) Яго прывабліваюць дзяўчаты, якія натра буюць кампліментаў ад хлопцаў, увагі. г) Яго хвалюе знешняе дзявочае хараство, але яно не з'яўляецца вызначальным, падабаюцца дзяўчаты з багатым духоўным светам, шырокімі інтарэсамі. д) Дзявочую гордасць і годнасць, паэтыч насць натуры, загадкавасць. 4. Ці кахалі адно аднаго Ядвіся і Андрэй? а) Ядвісю і Андрэя збліжалі агульныя по гляды, крытычнае стаўленне да асяроддзя інтэ лігентаў, у якім жылі. Яны больш аднадумцы. споры. 6) 1 Лабановічам, і Ядвісий кіраваў разлік, а не каханне. Для Лабановіча з'явілася магчымасць увайсці ў больш высокае ў сацыяльным плане асяроддзе. Для Ядвісі магчымасць пакінуць не навісны бацькоўскі дом, каб не бачыць дзікунства бацькі, якое нагадвала пра смерць маці. в) Кахалі, бо было шчасце прызнання ў ка ханні і першы пацалунак, было і жаданне ад помсціць адно аднаму. г) Маладыя людзі пакахалі адно аднаго, прагну лі сустрэч, раўнавалі (Ядвіся Лабановіча да Люд мілы, той дачку падлоўчага да Сухаварава). 5. Чаму разышліся дарогі Лабановіча і Ядвісі? а) Паміж імі не было ўзаемнага пачуцця. Ка- хала толькі Ядвіся. Лабановіч не. Таму ён і не прапанаваў ёй руку і сэрца. 6) Яны былі маладыя і не ўмелі шанаваць ка хання. в) Яны абое баяліся, што сям'я стрымае, калі зусім не згасіць, парывы да высокіх ідэалаў, паў- навартаснага грамадскага жыцця. г) Перашкодай да шчасця былі іх бацькі. І з аднаго, і з другога боку не хацелі радніцца, не бачылі шчаслівай сямейнай перспектывы. д) Лабановіч сын селяніна. Ён балўся прыз нацца Ядвісі ў каханні і пачуць ад яе, што ён ёй не пара. е) У Лабановіча было толькі захапление Ядві- сий, а глыбокага кахання не было. Толькі стра- ціўшы дзяўчыну, ён зразумеў, кім яна была для яго, як збеднілася яго жыццё, бо не стала таго, перад кім хацелася жыць годна, узвышацца над "балотам" 6. Які сэнс назвы аповесці? а) Першая аповесць трылогіі мае назву "У па- лескай глушы", бо дзеянне адбываецца сапраўды ў вельмі глухой вёсачцы, сярод лясоў і балот. 6) Назва мае шырокі сзис. Ідзе размова не толь кі пра геаграфічную, але і духоўную глуш, калі жыццё марнуецца на карты, п'янкі, нікчэмныя за бавы, калі чалавека чакае грамадзянская смерць. в) Назва гэта іранічная. Ніякая гэта не глуш, бо там праходзіла чыгунка. г) Геаграфічная глуш данала магчымасць Ла- бановічу самарэалізавацца як педагогу, інтэлі генту, нішто яму не замінала быць самім сабой. 7. На першых старонках аповесці Лабановіч спрачаецца з айцом Кірылам па пытаннях: а) рэлігіі і атэізму, біблейскіх тэкстаў, 6) ці павінна ў школе выкладацца Слова Бо- жае і якім чынам размеркаваць вучэбную на грузку ў малакамплектнай школе, в) як глядзець на мужыка, чаму мужык жыве ў цемры і ў брудзе ДА 130-ГОДДЗЯ З ДНЯ НАРАДЖЭННЯ ЯКУБА КОЛАСА г) падзення маралі ў народзе ў выніку адсут насці сапраўднай веры: д) ці трэба паважаць мужыка, заступацца за яго, бараніць яго інтарэсы. 8. У аповесці "У палескай глушы" есць наступныя эпізоды: а) Андрэй Лабановіч шчыра і самааддана ву чыць мужыка Аксёна Каля чытаць і пісаць: 6) галоўны герой знаёміцца з рэвалюцыянер- кай-эсэркай Вольгай Андросавай, в) няўдала мірыць двух сялян, якія пабіліся з-за знойдзенай юшкі (засаўкі для печы). Адна му з іх дае рубель; г) настаўнік садзіць на школьным двары ра зам з вучнямі грушку-даічку: д) едзе з найлепшымі вучнямі на экзамены: е) дзяк Бацяноўскі "замяшчае ў школе папа, выкладае Закон Божы. 9. Аднойчы бабка Мар'я... а) паставіла на "канвеер" выраб "святой ва ды". Спагадлівая жанчына разбаўляла "святую ваду" вадой з калодзежа; 6) зламала грушку-даїчку на школьным два ры, бо хацела пасадзіць культурнае дрэўца і гэ тым дагадліць настаўніку: в) з насцярогай і абурэннем паставілася да візіту Саханюка да Лабановіча, не хацела часта ваць такога госця; г) кінула ў фортку запіску да настаўніка, у якой паведамлялася, што Андрэя чакае ва ўмоў леным месцы Ядвіся. 10. Настаўнік Саханюк прыязджае ў Цельшына, каб... а) даваць прыватныя ўрокі дзецям з малаза бяспечаных сем'яў: 6) збіраць т. зв. гарцы плату за навучанне дзяцей у школе: в) навучыцца новым метадам выкладання ў Лабановіча, пагутарыць пра сам працэс наву чання: г) прачытаць сялянам лекцыю пра неабход насць будаўніцтва грэблі на балоце. 11. Якія рысы характару ўласцівыя бацьку Ядвісі? а) інтэлігентнасць; 6) ганарыстасць; в) жорсткасць; г) бестактоўнасць д) любоў да блізкіх і родных, е) чуллівасць і далікатнасць: 2) уладалюбства. 12. Андрэй Лабановіч едзе з Цельшына да валас- нога начальства ў.... а) Верхань: 6) Вытаны: в) Хатовічы: г) Панямонь. 13. Колас параўноўвае Ядвісю 3... а) ластавачкай, 6) палахлінай сарнай: в) бярозкай; г) грушкай-длічкай: д) спуджанай дзікай птушкай: е) зорачкай. 65 14. Бярэ плату за пісьмы з бедных салдатак... а) Янка Тукала; 6) Турсевіч: в) айцец Кірыл; г) Саханюк; д) Дубейка. 15. Да каго цельшынскі настаўнік піша ліст, ужы ваючы наступныя выразы: "як муха пад калпаком, "у балоце", "грамадзянская смерць", "не хачу зрабіц ца вахлаком"? а) да Турсевіча: б) да сваіх бацькоў, в) да Янко Тукалы; г) да Алеся Садовіча: д ) да Ядвісі. 16. Малады настаўнік пачынае рэалізоўваць сваю праграму па асвеце народа з... а) патрабаванняў да ўлады аб паляпшэнні ўмоў навучання ў Цельшынскай школе, 6) арганізацыі дашкольнага навучання і вы- хавання ў Цельшыне; в) наведвання сялянскіх хат, яго цікавіла, як і чым жывуць вяскоўцы; г) таго, што сабраў сялян у школе і пачаў чы таць ім лекцыі; д) правядзення сумесных вячорак в цель- шынцамі. 17. Лабановіч у гонар Ядвісі.... а) зладзіў з вучнямі канцэрт, 6) наладзіў застолле, каб паказаць Ядвісі шы рыню натуры і шчодрасць; в) пасадзіў грушку-дичку на школьным двары; г) намаляваў не партрэт на школьнай дошцы; д) напісаў верш прысвячэнне. 18. Настаўнік Турсевіч і Лабановіч у час знакамі тай сустрэчы..... а) гутараць пра засілле бюракратызму, сха ластыку і дагматызм у настаўніцкай працы: 6) выказваюць свае жыццёныя планы і мары; в) абмяркоўваюць дзяўчат, г) вырашаюць, дзе і калі правесці настаўніц кі сход д) разважаюць пра беларускі нацыянальны характар; е) гавораць пра ролю інтэлігенцыі ў грамад стве 19. Аловесць была напісана Коласам у.... a) 1920-1923 гг.; 6) 1921-1922 гг.; в) 1930-1939 гг.: г) 1948-1954 гг. 2 Родные полова" № 10 Родной слых 2012/12