Салалас,сабақтас,аралас құрмалас сөйлемдердің анықтамасын, ережесін жазу. Әрқайсысына 2 сөйлемнен мысал жазу

Салалас, сабақтас, аралас құрмалас сөйлемдер – бұл қазақ тілінде бірнеше сөз тіркесін немесе сөйлемді біріктіріп, жеке-бөлек ойларды жеткізетін сөйлем құрылымдары. Олардың әрқайсысының анықтамасы мен ережелері төмендегідей:

1. Салалас құрмалас сөйлем

Анықтама: Салалас құрмалас сөйлем – әрқайсысы өздігінен толық мағынаға ие, бірақ бір-бірімен тең дәрежеде қосылып, байланыс жасаған бірнеше сөйлемнен тұрады.

Ереже: Салалас құрмалас сөйлемнің бөліктері "және", "немесе", "бірақ", "ал" секілді жалғаулықтар арқылы байланысады.

Мысалдар:

1. Мен кітап оқып отырмын, ал ол теледидар қарайды.
2. Сен киноға барасың, немесе менімен серуендеуге шығасың.

2. Сабақтас құрмалас сөйлем

Анықтама: Сабақтас құрмалас сөйлем – бір сөйлемнің екіншісіне бағыну принципіне негізделген, яғни бірі басыңқы, екіншісі бағындырушы болады.

Ереже: Сабақтас құрмалас сөйлемнің бөліктері "өткені", "өйткені", "егер", "бірақ" секілді жалғаулықтар арқылы байланысады.

Мысалдар:

1. Егер күн ашық болса, біз саябаққа шығамыз.
2. Мен еңбек етемін, өйткені менің мақсатым - білім деңгейімді көтеру.

3. Аралас құрмалас сөйлем

Анықтама: Аралас құрмалас сөйлем – салалас және сабақтас құрмалас сөйлемдердің элементтерін үйлестіре отырып құрылатын сөйлем.

Ереже: Аралас құрмалас сөйлемде бөліктері не салалас, не сабақтас және арасында әртүрлі жалғаулықтар қолданылады.

Мысалдар:

1. Мен сабаққа қатысамын, өйткені мен өз білімімді арттырғым келеді, ал досым үйде қалады.
2. Егер ауа-райы жақсы болса, біз көлге барамыз, бірақ жаңбыр жауса, үйлерімізде қаламыз.

Осылайша, салалас, сабақтас, аралас құрмалас сөйлемдер қазақ тіліндегі күрделі сөйлемдер құрылымын құрайды.