Абай Құнанбаев — қазақтың ұлы ақыны, философы және қоғам қайраткері, XIX ғасырдың екінші жартысында өмір сүрген. Оның шығармашылығы қазақ әдебиетінде жаңа бағыттар ашып, мәдениетіміздің дамуына зор үлес қосты. Абайдың поэзиясы, прозасы және ой-толғамдары қазіргі таңда да өзекті болып табылады.
Абай 1845 жылы қазіргі Шығыс Қазақстан облысында дүниеге келген. Оның отбасында қазақтың дәстүрлі мәдениеті мен руханияты барынша сақталған. Абайдың әкесі Құнанбай да белгілі адам болған, ал анасы Ұлжан – мейірімді және парасатты әйел. Абайдың бала кезінен кітапқа қызығушылығы байқалды, ол шығыс классиктерінің, орыс әдебиетінің шығармаларын оқыды. Бұл орайда Абайдың білімге деген құштарлығы өз шығармаларына үлкен әсер етті.
Абайдың шығармашылығы әлеуметтік, философиялық және эстетикалық мәселелерге бағытталған. Оның поэзиясында адамның ішкі дүниесі, әлеуметтік теңсіздік, әдеп-ғұрыптар мен рухани құндылықтар жайлы терең ойлар көрініс табады. Абай қазақ халқын «толық адам» болуға, білім мен кәсіпке ұмтылуға шақырады. Ол «Ғакли, сен де бір күн өтерсің, алтын-күміс болғанмен кім қалмас?», — деп, өмірдің өткіншілігін ескертіп, адамды соған сәйкес өмір сүруге ынталандырады.
Абай сонымен қатар, қазақ тілінің көркемдігін, суреттеу әдістерін терең меңгерген. Оның өлеңдері мен поэмалары символизм мен реализмнің элементтерін үйлестіре отырып, сөз өнерінің жаңа деңгейін көрсетеді. Абайдың «Қара сөздері» — оның философиялық және моральдық көзқарастарын жеткізетін ерекше шығарма. Онда адамгершілік, имандылық, білім және еңбек сынды маңызды тақырыптар сөз болады.
Абайдың шығармашылығының тағы бір ерекшелігі — ол қазақтың ұлттық құндылықтарын сақтай отырып, білім мен ғылымның қажеттілігіне назар аударады. Өзінің атымен аталатын «Абай жолы» роман-эпопеясында Мұхтар Әуезов Абай образы арқылы қазақ халқының мәдениетін, тарихын, дүниетанымын шебер түрде көрсетеді.
Абай Құнанбаевтың мұрасы бүгінгі күнге дейін өзектілігін жоғалтпай келеді. Оның өлеңдері мен ойлары қазіргі жастар үшін де шыңдалу мен білім алу жолындағы бағыт-бағдар беруші болып табылады. Ол қазақ халқының рухани байлығын, ұлттық санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарған тұлға. Абай — тек ақын ғана емес, ол халықтың жүрегінде өмір сүреді, оның идеялары мен құндылықтары мәңгілік.
