Момантай, калі пачуще любаст да мчая увышае душы людзей, робіць іх больш адкрытымі, чыстымі і асветле- нымі, калі адчуваецца благаславенне на новую мужнаець у імя усяго жывога на зямлі. (242 словы.) Дзедава навука Восенню тысяча дзевяцьсот сорак трэцяга года й вёс- цы нечакана зʼявілася шмат бежанцау. Фронт праходаії зусім блізка і спынійся недалека ад Горак. Таму немцы з ранай будучых ваенных дзеянняй выганялі мясцовае насельніцтва. У адной з хат пасялілася жанчына з ма- лым дзіцем і хлапчуком, які бый крыху старейшы за гаспадаровага. Звалі яго Пеця. Хлопцы адразу ж добра пасябравалі. Аднойчы і вёску нечакана наехалі і немцы. Гэта была адведзеная з фронту на адпачынак нямецкая вайсковая часць. Адчувалася, што былі яны моцна пабітья і таму вельмі злосныя. Па усей вёсцы выставілі свах вартавых. Каля лазні таксама тупаї нямецкі салдат са зброяй. Па- хадзіушы крыху, ён зауважый, што лазня нядаїна была натоплена і яшчэ не зусім выстуділася. Зайшой туды паграцца і зачыній за сабой дзверы. Пецька паклікай гаспадаровага сына Васіля і прапана- вай зашчапіць дзверы лазні на кручок. Сказана - зробле- на. Праз некаторы час немец памкнуїся выйсці з лазні, але дзверы не адчыняліся. Грымнуй нагой, але дарэмна. Пачай грукаць, а потым стрелії. Прыбеглі нямецкія сал- даты. Вырашылі, што гэта дзедавых рук справа, сталі пагражаць зброяй. Дзед неяк паставій кручок, ляпну» дзвярыма, і тыя, на шчасце, самі зачыніліся. Тады дзеда адпусцілі. Упершыню і у апошні раз дзед унука у гэты дзень алупцаваї. Той жа чамусьці шкадавай не сябе, а дзеда, бачачы, як ён перажывае. Потым дзед узяй унука да найди складана залежаные сказы, выдели галоуныя и залежныя частки