1. Балалар мен ересектер өкпесінің тіршілік сыйымды- лығын анықтау. 2. Сабақ басталғанға дейін және аяқталған соң сынып бөлмелеріндегі ауаның көмір қышқыл газына қанығуын, шаң тозаңдылығын анықтау. 3. Иіс газымен уланғанда алғашқы жәрдем көрсетуге жат- тығу, қолдан тыныс алу тәсілдерін үйрену. 4. Базалық мектептің сынып бөлмесінің ауа көлемі мен желдетілуін гигиеналық тұрғыдан бағалау. 5. Дауысты жаттықтыратын ең қарапайым жаттығу- лармен танысу. Қайталауға арналған сұрақтар 1. Тыныс алу деген не және оның ағза үшін қандай маңы- зы бар? 2. Ауа өтетін жолдардың құрылысы қандай және олар қан- дай қызмет атқарады? 3. Көмекейдің құрылысы мен маңызы қандай? 4. Тыныс алу қозғалыстары қалай жасалады? 5. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы деген не және есейген сайын ол қалай өзгереді? 6. Өкпедегі газ алмасу деген не және ол қалай орындалады? 7. Сендерге тыныс алу қозғалысын реттеудің қандай тетіктері белгілі? 8. Баланың дауыс аппараты қалай дамиды? 9. Мектептегі ән үйрену сабағына қандай гигиеналық та лаптар қойылады? 10. Балалардың дауыс аппаратының қандай потология- лық бұзылуын білесіңдер? 11. Балалардың тыныс алу мүшелерінің қандай аурулары өте жиі кездеседі? 178 1 аны 2 12. Балалар үшін таза ауаның қандай маңызы бар?

Зерттеулер мен практикалық жаттығулардың тақырыптары мен сұрақтары әртүрлі аспектілерді қамтиды. Мынадай жауаптар мен түсініктемелер ұсынуға болады:

Зерттеулер мен жаттығулар:

1. Балалар мен ересектер өкпесінің тіршілік сыйымдылығын анықтау:

   • Өкпенің тіршілік сыйымдылығы - бұл адамның өкпесінде оттегі мен көмірқышқыл газын қаншалықты тиімді алмасатынын көрсететін индикатор. Оны зерттеу үшін өкпе сыйымдылығына әсер ететін факторларды, соның ішінде жыныс, жасы, физикалық дайындық дәрежесін ескеру маңызды.

2. Сынып бөлмелеріндегі ауаның көмір қышқыл газына қанығуын, шаң тозаңдылығын анықтау:

   • Ауаның сапасын бағалау үшін көмірқышқыл газының (CO2) концентрациясын өлшеу және бөлмедегі шаң мен тозаң деңгейін анықтау. Бұл көрсеткіштер оқушылар мен мұғалімдердің денсаулығына, тыныс алу жүйесінің жұмысында әсер етеді.

3. Иіс газымен уланғанда алғашқы жәрдем көрсету және тыныс алу тәсілдерін үйрену:

   • Иіс газымен улану жағдайында алғашқы жәрдем көрсету бойынша алгоритмдер. Тыныс алуды қалпына келтіру үшін әр түрлі техникалар (мысалы, жасанды тыныс алу) үйретіледі.

4. Базалық мектептің сынып бөлмесінің ауа көлемі мен желдетілуін гигиеналық тұрғыдан бағалау:

   • Сынып бөлмесінің көлемі мен желдетілуін нормалармен салыстыру. Ауаның сапасын жақсарту үшін желдету режимін қарастыру қажет.

5. Дауысты жаттықтыратын ең қарапайым жаттығулармен танысу:

   • Дауысты арттыру және дамыту үшін қарапайым дауыс жаттығулары. Мысалы, созылып сөйлеу, дауысты дауыспен шығару.

Қайталауға арналған сұрақтар:

1. Тыныс алу деген не және оның ағза үшін қандай маңызы бар?

   • Тыныс алу - ағзаның оттегі алу мен көмірқышқыл газын шығару процесі. Бұл процесс клеткалардың тіршілігі мен metabolic Жіберу үшін қажет.

2. Ауа өтетін жолдардың құрылысы және қызметі:

   • Ауа өтетін жолдар (мұрын қуыстары, трахея, бронхтар) ауа ағынын оңтайландыру және оттегі мен көмір қышқыл газын алмасу үшін арналған.

3. Көмекейдің құрылысы мен маңызы:

   • Көмекей - дыбыстық толқындарды шығарып, дауысты қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Оның құрылымындағы құрылымдар дыбыстың түрлі нюанстарына әсер етеді.

4. Тыныс алу қозғалыстары:

   • Тыныс алу қозғалыстары - кеңірдектің, өкпенің және диафрагманың қозғалыстары. Олар ингаляция (ауа алу) және эксалация (ауа шығару) кезеңдерінен тұрады.

5. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы:

   • Тіршілік сыйымдылығы – өкпенің максималды көлемі. Жағдайға байланысты, аурулар мен физикалық белсенділік деңгейіне байланысты өзгеріп отырады.

6. Өкпедегі газ алмасу:

   • Газ алмасу — оттегі мен көмірқышқыл газының қан мен өкпе капиллярлары арасында алмасуы.

7. Тыныс алу қозғалысын реттеудің механизмдері:

   • Нерв жүйесі, саусақ тетікшелері, сыртқы факторлар (мысалы, физикалық белсенділік) тыныс алу қозғалыстарын реттейді.

8. Баланың дауыс аппаратының даму кезеңдері:

   • Дауыс аппаратының дамуы анатомиялық және физиологиялық өзгерістермен жүріп, баланың жасы мен дауыс сабағындағы белсенділігіне байланысты.

9. Гигиеналық талаптар:

   • Мектептегі ән сабағына ставкаларды, дыбыстың көлемін, сынып бөлмесінің желдетілуі мен акустикалық қуатының жағдайлары ескеріледі.

10. Балалардың дауыс аппаратының патологиялары:

    • Дауыс шығару қиындықтары, вокалдық шымылдықтардың қабынуы, гортанның аурулары.

11. Балалардың тыныс алу мүшелерінің аурулары:

    • Жиі кездесетін аурулар: астма, пневмония, бронхит, респираторлық инфекциялар.

12. Балалар үшін таза ауаның маңызы:

    • Таза ауа балалардың денсаулығына, өсіп-жетілуіне, тыныс алу жүйесінің жұмыс істеуіне маңызды әсер етеді, сонымен қатар олардың назарын, зейінін және жалпы физикалық жағдайын жақсартады.

Осы бағытта терлеу мен түсініктеріңіздің кемелденуіне көмектесетін кез келген жаттығулар мен мәселелерге қосымша ақпарат беру үшін мен әрқашан дайынмын.