Келдибектин өмүр баяны жана манасчылыгы муундан муунга аңыз болуп айтылып отуруп, биздин күнгө апыртылып жеткен. Берилген сүйлөмдүн синтаксикалык, фонетикалык жана морфологиялык анализин карап көрөлү.
Синтаксикалык анализ:
Сүйлөм:
- Келдибектин өмүр баяны жана манасчылыгы - башкы сүйлөмдүн темасы (Субъект).
- "Келдибек" - жөнүндөгү сөз.
- "өмір баяны" - заттык сөз, кошумча (баяндоочу сөз).
- "манасчылык" - заттык сөз, кошумча (баяндоочу сөз).
- "жана" - байланыштуу сөз.
- муундан муунга - предлогдун айкалышы (гармониялык).
- аңыз болуп айтылып отуруп - баяндама.
- "аңыз" - заттык сөз.
- "болуп" - билдирүү, аракет (кыймыл).
- "айтылып" - көрсөтмө (герундий формасында).
- "отуруп" - жардамчы сөз (таштандык форма).
- биздин күнгө апыртылып жеткен - экинчи деңгээлдеги баяндама.
- "биздин" - менчиктик займень, указующее.
- "күнгө" - зат, подходящий.
- "апыртылып" - көрсөтмө (герундий формасында).
- "жеткен" - учурдагы зат.
Фонетикалык анализ:
- Сүйлөмдүн күрмө дыбыстап, атыш сөздөрүнө көңүл бурулат.
- Сүйлөмдө көпчүлүк сонор сөздөр ('б', 'ж', 'к', 'м', 'н', 'р') бар.
- Келдибек - [кɛлдиˈбɛк], өмүр - [øˈmʏr], баяны - [bɑˈjɑːnɯ], манасчылык - [mɑnɑsˈʧɯlɯk].
- Башка сөздөрдүн окулушу мен фонетикалык формаларынын фонема сызыларын созууга мүмкүндүк берет.
Морфологиялык анализ:
- Келдибектин - 3-термин, менчиктик, -тин формасы (менчик тик).
- өмүр баяны - составной зат: "өмір" (зат), "баяны" (зат).
- жана - байланыштыруу сөз (қарым).
- манасчылыгы - составной зат: "манасчы" (зат), "-лык" (кичинекей), "-гы" (менчиктик).
- муундан - предлог "муун" (зат), -дан (жарден).
- муунга - предлог "муун" (зат), -га (жарден).
- аңыз - зат, айтылган мааниге ээ.
- болуп - бөлүп айтылыш, баяндама формасында.
- айтылып - белеобразный, (герундий формасында).
- отуруп - менен отуруу (жардамчы форма).
- биздин - указательное, менчиктик займень.
- күнгө - зат, учурдагы формасында.
- апыртылып - белеобразный, (герундий формасында).
- жеткен - учурдагы зат, баяндама формасында.
Бул анализдер берилген сүйлөмдүн синтаксикалык, фонетикалык жана морфологиялык структураларын тереңирээк түшүнөт. Ушундай анализдер жазуучунун тилин түшүнүүгө жана анын күчүн баалоого мүмкүндүк берет.