Гемоглобинге оттек қосылғанда ол қандай өзгерістерге ұшырайды?
Гемоглобин (Hb) молекуласы оттек (O₂) молекулаларымен байланысқанда бірнеше өзгерістерге ұшырайды. Бұл процесс, әсіресе, гемоглобиннің оттекті байланыстыру қабілетін арттырады. Гемоглобиннің оттекпен байланысын түсіну үшін мынадай негізгі өзгерістерді атап өтуге болады:
Конформациялық өзгерістер: Гемоглобин молекуласы оттекпен байланысқан кезде, оның үшөлшемді құрылымы өзгеріп, «R» (relaxed) күйіне көшеді. Бұл өзгеріс гемоглобиннің оттек молекулаларын оңай әрі тиімді байлап алуына мүмкіндік береді.
Оттектің байланыстыруы: Гемоглобиннің әрбір молекуласы төрт гем тобына ие, және әрбір гем тобы бір оттек молекуласын байланыстыра алады. Оттек молекуласы гем тобының темір ионымен (Fe²⁺) байланысады.
Оттек босатуы: Гемоглобин оттекті тіндерге жеткізгенде, оттек молекулалары гемoglobinмен байланысын жоғалтады, нәтижесінде гемоглобин «T» (tense) күйіне өтеді, бұл күй оттекпен әлсіз байланысқа үнемі қатысты болады.
Кислородтық сыйымдылық: Гемоглобиннің оттекпен байланысуы оның оттекті тасымалдау қабілетін арттырады, бұл организмдегі тотығу процестерін жүзеге асыру үшін қажет.
Осылайша, гемоглобиннің оттекпен байланысуы молекуланың құрылымдық және функционалдық өзгерістеріне әкеледі.
