- Ай, Жәнібек хан! Айтпасам білмейсің. Жайылып жатқан халқың бар, Аймағын көздеп көрмейсің. Қымыз ішіп қызарып, Мастанып қызып терлейсің. Өзіңнен басқа хан жоқтай, Өзеуреп неге…
- Ай, Жәнібек хан! Айтпасам білмейсің. Жайылып жатқан халқың бар, Аймағын көздеп көрмейсің. Қымыз ішіп қызарып, Мастанып қызып терлейсің. Өзіңнен басқа хан жоқтай, Өзеуреп неге сөйлейсің? Қорған салдың бейнет қып, Қызметшің жатыр ішіп-жеп. Он сан ноғай бүлінді, Мұны неге білмейсің? А) Асанқайғының Жәнібек ханға айтқан арнауына «Екі түрлі түсініктеме күнделігін» дәптерлеріңе толтыру арқылы талдау жасаңдар. Мөтіндегі сөздер, сөз тіркестері немесе сөйлемдер: Түсініктеме:
Мөтіндегі сөздер, сөз тіркестері немесе сөйлемдер:
"Ай, Жәнібек хан!"
Түсініктеме: Бұл сөйлемде поэзияның мазмұны Жәнібек ханның назарын аударуға бағытталған. "Ай" сөзінің қолданылуы автордың ханға деген ықыласын көрсетеді."Айтпасам білмейсің."
Түсініктеме: Автордың Жәнібек ханға айтылмаған ойларын білдіруі. Бұл жерден ханның халқының жағдайына құлақ аспайтыны туралы айтылған."Жайылып жатқан халқың бар, Аймағын көздеп көрмейсің."
Түсініктеме: Мұнда халықтың масқара болуы, ханның көзқарасының шектеулілігі көрсетілген. "Аймақ" сөзінің қолданылуы ханның өз елі мен тұрғындарына назар аударуы қажет екенін білдіреді."Қымыз ішіп қызарып, Мастанып қызып терлейсің."
Түсініктеме: Бұл жолдар арқылы ханның рақат, ауыртпалықтарды ұмытып, жалақы өмір кешіп жатқандығы сыналады. "Қымыз" – халықтың дәстүрлі сусыны, рағайлықтың символы."Өзіңнен басқа хан жоқтай, Өзеуреп неге сөйлейсің?"
Түсініктеме: Ханның өзіне өзгелерден жоғары қарап, өзгелердің пікірін санамайтыны қатал сынға алынады. Бұл жерде автор ханның тәкаппарлығын көрсетуге тырысады."Қорған салдың бейнет қып, Қызметшің жатыр ішіп-жеп."
Түсініктеме: Ханның жасаған жұмысының нәтижесі халықтың қауіпсіздігі болуы керек еді, бірақ қызметшілері тек пайда көруде. "Қорған" – ханның жауапкершілігін, ал "ішіп-жеп" – жеке мүддені білдіреді."Он сан ноғай бүлінді, Мұны неге білмейсің?"
Түсініктеме: Мұнда халықтың ауыртпалығы, ханның немқұрайдылығы айтылады. "Он сан ноғай" – халықтың көптігі, "бүлінді" – халықтың күйзеліске ұшырағандығы. Ханға халықтың жағдайындағы проблемаларды неге байқамайтыны туралы сұрақ қойылады.
Жалпы Түсініктеме:
Асанқайғының арнауы Жәнібек ханға тікелей арналған. Поэтикалық мәтінде ханның халқының жағдайына, ауыртпалықтарына жауапкершілігін ескерусіз қалдырғаны, сонымен қатар ханның масаттануы мен тәкаппарлығы сынға алынады. Халықтың ауыртпалығын сезіну, хан ретінде өзінің міндеттерін орындау қажеттілігі туралы ескертулер бар. Асанқайғының сөздері ханға халқымен байланыс орнатуға, олардың тағдырына немқұрайлы қарамағанын көрсетуге арналған.
