Казіргі кезде каркынды тау жасалу журіп
Қазіргі кезде тау жасалу процестері әлемнің көптеген аймақтарында, әсіресе тектоникалық белсенді аймақтарда, жалғасып жатыр. Тау жасалу процесі көбінесе тектоникалық плиталардың қозғалысымен байланысты. Плиталар бір-біріне соғылып, шөгіп, бөлініп немесе сырғып жүргенде, жердің бетінде таулар мен таулы жүйелер қалыптасады.
Негізгі тау жасалу механизмдеріне мыналар жатады:
Континентальды конвергенция: Континентальды плиталар бір-бірімен соқтығысқанда, жер қабығының көтеріліп, таулардың пайда болуы орын алады. Мысалы, Гималай тау жүйесі Үндістанның Еуразия плитасымен соқтығысуы нәтижесінде қалыптасқан.
Оceanic-continental конвергенция: Теңіз плитасы континентальды плитамен кездескенде, теңіз плитасы астына түсіп, магнитудасы жоғары таулар пайда болуы мүмкін. Бұл процесс Анд тауларында байқалады.
Плита кеңеюі: Плиталардың бөлінуі кезінде, орталық риф зоналарында жаңа жер қабығы қалыптасып, таулар пайда болады. Мысалы, Атлант мұхитының орта бөлігіндегі риф зонасы.
Сейсмикалық белсенділік: Жер сілкіністері мен вулкандық әрекеттер де тау жасалу процесіне әсер етеді.
Кейбір аймақтарда тау жасалу процесі баяуырақ болса да, жер бетінің ландшафтына және экожүйелерге елеулі әсер етеді. Сонымен қатар, климат пен биоәртүрлілік те таулардың жасалуымен тығыз байланысты.
