Бүркүт куруучу жөнүндө аңгеме
Бүркүт куруучу — кыргыздардын байыркы эң сыймыктуу жана урматтуу малы, аңчылыкта, символикада, жана маданиятта маанилүү орунду ээлей турган жаныбар. Ал тууралуу аңгеме, анын бир нече лейтмотивдери жана кыргыздардын бул сыймыктуу анчылык өнөрүн түшүнүү үчүн кызыктуу болушу мүмкүн.
Аңгеме: «Бүркүтчү»
Күн нуру, тоо адырларынан канып, талааны алтын түстө жаркыраткан күндөрдүн биринде, Токтогул аттуу жаш бала айылда белгилүү бүркүтчү болуп yetişет. Ал күлкү жүздүү, боорукер, бирок, жан дүйнөсүндө терең сезимдери жана ой-толгоолору бар бир жаш жигит. Токтогулдун өзгөчө тарткан кудуреттүү жаныбарына – бүркүтүнө – "Канат" деп ат коюлган.
Токтогул күн сайын Канаты менен бирге жаратылыштын кооздугун, тоолордун бийиктигин, жана чөлдүн кеңдигин сезип, аңчылык кылууну кыялданат. Ал бүркүттү колго үйрөтүп, анын чеберлигин арттыра баштайт. Токтогул жана Канат, бир нече жолу мелдештерге катышып, айылдагы атаандаштарын жеңүүгө жетишет.
Бирок, бир күнү келе жаткан буранынун алдында Токтогул Канатын жоготуп алат. Бүткүл айыл Токтогулдун көз жашына жана кайгырганына бөлүнөт. Бирок ал эч качан умутун жоготпой, Канатын кайра табууга бел байлайт.
Көптөгөн күндөрдүн, түндөрдүн өтүшүндө, Токтогул Канатын издөөнү токтотпой, тоолордун аскалуу жаратылышында издетет. Акыры, ал Канатын тапкандан кийин, анын канатынын жаракат алганын көрөт. Токтогул улуулук, сезимдеринин кучагында, Канатына жардам берет, аны дарылап, кайрадан канаттуусун абалга келтирет.
Токтогулдун жалгыздыктан, кайгыдан азыраак, бирок шантаж кепке кирген сайын, олжо жолу менен бизге канча бөлүшөөрүн, өзү үчүн, ошондой эле Канаты үчүн канча жеткеребиз, андан улуу бир нерсе экенин түшүнүп, бул аңчылык өнөрү, биримдикте, сүйүүнүн жана эмгектин жомогу!
Канаты кайрадан учуп, Токтогулдун жанында болуп, экөө чогуу жаңы жеңиштерге жетет. Эми алар айылда гана эмес, бүтүндөй өлкөдө да белгилүүгө айланып, бүркүтчүлөрдүн ири мураска ээ болуп, кыргыз маданиятынын белгиси болушат.
