Диуани хикмет Сопылық түркілердің арасында танымал болған «Диуани хикмет» сопылық, яғни діни-мистикалық мазмұндағы төрт жолды өлеңдер жинағы бөлімдерге хикметтерге бөлінген.…
Диуани хикмет Сопылық түркілердің арасында танымал болған «Диуани хикмет» сопылық, яғни діни-мистикалық мазмұндағы төрт жолды өлеңдер жинағы бөлімдерге хикметтерге бөлінген. Хикметтердің бір бөлігі дидактикалық мақсаттармен Мұхаммед пайғамбардың өмірінен кейбір оқиғаларды, сондай-ақ Қожа Ахмет Иасауидың өз рухани өмірбаянын сипаттай-ды. Басқа бір бөлігі лирикалық мазмұнда. Бұл сопылық поэзияда қабылданғандай, бейне-нышандардың айқын жүйесінің көмегімен сопының мистикалық жолының өртүрлі сатылары сипатталады. Жинақ ел кезуші дөруіш-тақуа бейнесін сипаттайды. Хикметтер қарахандық әдеби дәстүрлерге келеді, жекелеген қыпшақ-тық элементтері бар түркі тілінде жазылған. Қожа Ахмет Иасауидың өзі «Диуани хикмет» жинағына кірген, тілі бойынша неғұрлым архаикалық өлеңдердің авторы болды. Жинаққа кірген басқа өлеңдер, Хакім Атаны қосқанда, өз шәкірттері мен жолын қуушыларға, Қожа Ахмет құрған сопылық қауым мүшелеріне тиісті. «Диуани хикмет» қолжазбалары кейінгі уақытқа жатады. Ал бұл ұлы сопылық уағыз-даушы мен оның жолын қуушылардың дана сөздері ауызша беріліп отырғанын білдіреді. Бұл кітапты сопылық авторлардың бірнеше ұрпағы жасады деуге болады. Ол ХІХ ғасырда түркі балалары, бірінші кезекте қазақ балалары оқыған мұсылман мектептеріндегі міндетті оқу құралына айналды. 1)Мәтіннен алып 10 сұрақ құрастыр жауабымен
«Диуани хикмет» қандай әдеби жанрға жатады?
- Жауабы: «Диуани хикмет» сопылық, яғни діни-мистикалық мазмұндағы әдеби жанрға жатады.
Хикметтердің мазмұны қандай?
- Жауабы: Хикметтердің бір бөлігі Мұхаммед пайғамбардың өмірінен оқиғаларды және Қожа Ахмет Иасауидың рухани өмірбаянын сипаттайды, ал басқа бөлігі лирикалық мазмұнда.
«Диуани хикмет» жинағында қандай образдар сипатталады?
- Жауабы: Жинақта ел кезуші дөруіш-тақуа бейнесі сипатталады.
«Диуани хикмет» қандай тілде жазылған?
- Жауабы: «Диуани хикмет» түркі тілінде жазылған.
Жинақтың авторы кім?
- Жауабы: Жинақтың авторы Қожа Ахмет Иасауидың өзі болып табылады.
Жинақтағы өлеңдердің авторлары туралы не білеміз?
- Жауабы: Жинақтағы өлеңдер Қожа Ахмет Иасауидың шәкірттері мен жолын қуушыларға, атап айтқанда, Хакім Атаға тиесілі.
«Диуани хикмет» қолжазбалары қай дәуірге жатады?
- Жауабы: «Диуани хикмет» қолжазбалары кейінгі уақытқа, яғни кейінгі дәуірлерге жатады.
«Диуани хикмет» жинағы қандай мақсатпен жазылған?
- Жауабы: Жинақтың негізгі мақсаты сопылық уағыздар, діни және дидактикалық мазмұнды жеткізу болып табылады.
Бұл жинақ ХХІ ғасырда қандай рөл атқарды?
- Жауабы: ХХІ ғасырда бұл жинақ түркі балалары, әсіресе қазақ балалары оқыған мұсылман мектептерінде міндетті оқу құралына айналды.
«Диуани хикмет» жинағының поэзиясындағы символика қалай жұмыс істейді?
- Жауабы: Сопылық поэзияда бейне-нышандардың айқын жүйесі арқылы сопының мистикалық жолының түрлі сатылары сипатталады.
