Ахмет Жүгенекидің «Хибат ал-хакаик» («Ақиқаттар сыйы») дидак- тикалық поэмасында өнегелілікті уағыздауы. Бізге дейін бұл меснеуидің бастапқы 15 бөлімінен 7 бөлімі келіп жеткен.…
Ахмет Жүгенекидің «Хибат ал-хакаик» («Ақиқаттар сыйы») дидак- тикалық поэмасында өнегелілікті уағыздауы. Бізге дейін бұл меснеуидің бастапқы 15 бөлімінен 7 бөлімі келіп жеткен. Бұл сопылық автор адам-дар мен мемлекет арасындағы өзара қатынастарды құрудағы өнегелілік бастаманың рөліне көп көңіл бөледі. Кемеліне келген адамның кемеліне келген мемлекеттің негізі болып табылатынын тұжырымдайды. Мұсылмандық әдебиеттің көптеген басқа шығармалары сияқты, кітап Алла мен Мұхаммед пайғамбарды мадақтаудан басталады. Ақын дарқандық пен кеңпейілділік туралы пайымдайды, көнбістік пен шыдамдылыққа шақырады, бақыттың тұрақсыздығы мен дүниенің опасыз екендігіне назаланады, кемеліне келген адамға жоғары өнегелілік талаптар ұсынады. Поэма мәтінінде на-шар уақыттардың басталғанына, «Құдайға қызмет етудің екіжүзділікке айналғанына», «шарапха-налар көшесінің гүлденіп, «храмдардың құлап жатқанына» жөне sigma F*a_{H} жол берілетін мен тый-ым салынатынның арасындағы айырмашылықты (Құран бойынша) жоғалтқан адамдардың кінәлі екендігіне назалану көп кездеседі. Ол жақсылық пен бақыт дүниесіне қайтып оралуды адамның өнегелілік кемеліне келуімен байланыстырады. Мемлекеттік басқару істеріндегі басшылық ретінде жазылған Жүсіп Баласағұнның поэмасынан айырмашылығы, Ахмет Жүгенеки поэмасы «Диуан-и хикмет» сияқты неғұрлым кең дидактикалық бағытталғандыққа ие: ол барлық мұсылмандарға арналған. Мәтіннен алып 10 сұрақ жауабымен құрастыр
Міне, Ахмет Жүгенекидің «Хибат ал-хакаик» поэмасына қатысты 10 сұрақ-жауап:
Сұрақ: Ахмет Жүгенекидің «Хибат ал-хакаик» поэмасының тақырыбы қандай? Жауап: Поэмада өнегелілік, адам мен мемлекет арасындағы қатынастар, моральдық кемелдену туралы уағыздалады.
Сұрақ: Поэма қанша бөлімнен тұрады және бізге дейін қанша бөлігі жеткен? Жауап: Поэма жалпы 15 бөлімнен тұрады, ал бізге дейін 7 бөлігі келген.
Сұрақ: Поэмада кемеліне келген адам мен мемлекеттің арасындағы байланыс қандай? Жауап: Кемеліне келген адам кемеліне келген мемлекеттің негізі болып табылады.
Сұрақ: Поэмада қандай тақырыптар қарастырылады? Жауап: Поэмада дарқандық, кеңпейілділік, көнбістік, шыдамдылық, бақыттың тұрақсыздығы, дүниенің опасыздығы сияқты тақырыптар қарастырылады.
Сұрақ: Автор Құдайға қызмет етудің қандай аспектілеріне назар аударады? Жауап: Автор Құдайға қызмет етудің екіжүзділікке айналғанына назар аударады.
Сұрақ: Поэмада адамның өнегелілігі мен бақыт арасындағы байланыс қалай сипатталады? Жауап: Автор жақсылық пен бақыт дүниесіне қайтып оралу адамның өнегелілік кемеліне келуімен байланыстырылады.
Сұрақ: Поэманың жазылған уақыты мен контексті қандай мәселелермен тығыз байланысты? Жауап: Поэма «нашар уақыттардың» басталғанымен, қоғамдық мораль мен рухани құндылықтардың құлдырауымен байланысты.
Сұрақ: Ахмет Жүгенеки поэмасының дидактикалық бағыттылығы қандай ерекшеліктерге ие? Жауап: Поэма барлық мұсылмандарға арналған, яғни кең дидактикалық бағыттылыққа ие.
Сұрақ: Поэмада қоғамда қандай рухани мәселелер көтерілген? Жауап: Қоғамда адамдардың жақсы мен жаман арасындағы айырмашылықты жоғалтуы, моральдық құлдырау және рухани дағдарыс мәселелері көтерілген.
Сұрақ: Ахмет Жүгенекидің поэмасы несімен ерекшеленеді? Жауап: Поэма мемлекеттік басқару мәселелеріне басшылық ретінде жазылғанымен, рухани өнегелілік пен моральдық кемелдікке арналған кең ауқымды дидактикалық материалға ие.
