Оқылым Ертеде Балқаш деген бай болған екен. Оның көркіне ақылы сай Іле деген қызы болыпты. Іленің көріктілігі мен ақылдылығы жан-жаққа аңыз болып тарайды. Ілеге құда түсушілер…
Оқылым Ертеде Балқаш деген бай болған екен. Оның көркіне ақылы сай Іле деген қызы болыпты. Іленің көріктілігі мен ақылдылығы жан-жаққа аңыз болып тарайды. Ілеге құда түсушілер келе бастайды, бірақ Іле олардың бірде-біреуіне өз сезімін алдырмайды. Сол елде Қаратал деген батыр, кедей жігіт болады. Ол үнемі жарлы-жақыбайлардың сөзін сөйлеп, оларға көмек беріп жүреді. Бірде Балқаш бай үлкен ас береді. Бұл аста ақындар айтысып, жауырыны жерге тимеген палуандар белдеседі. Осы аста Іле мен Қаратал кездеседі. Бір көргеннен бір-біріне тәнті болған екі жас тек іштей ұғысады. Сегіз қырлы, бір сырлы Қаратал бұл аста ерекше көзге түседі. Балқаш бай қызы Іленің Қараталға ерекше ілтипат көрсетуінен қатты шошынады. Қараталды қызына тең көрмейді. Балқаш бай бақыт тек байлықта деп ұғады. Қаратал Ілеге қанша ынтызар болғанымен, арада алынбас қамал барын ұғады. Ол - өзінің кедейлігі еді. кӨКЖИЕК ГОРИЗОНТ БАСПАСЫ Іле Қараталды шын сүйетіндігін айтып, әкесінен рұқсат сұрайды. Балқаш бай рұқсат бермек түгілі жігіттің атын атауға тыйым салады. Ақыры ебін тауып, Іле мен Қаратал ауылдан қашып шығады. Қызының кедей жігітпен қашып кеткенін білген Балқаш бай өзі бас болып арттарынан қуады. Іле мен Қаратал қуғыншылардан құтылмасын біледі де, әкесін тосып алады. Әкесімен бір ауыз сөзге келеді. Іле: «Әке, мен тек Қараталды сүйемін. Өмірде байлықтан жоғары күш бар. Ол - махаббат. Өзіңнен соңғы өтінер жалғыз тілегім: тіршілікте бірге болмаған тәніміз о дүниеде бірге болсын, Қаратал екеумізді бірге жерле», - дейді де, биік құздан етекке құлайды. 1.Қаратал кімге ғашық болады? 1 балл A) Балқашқа B) Ілеге C) Каспиге Д) Аралға 2. Сөйлемдердің «шын, жалған» екенін анықтаңыз. 1 балл Сөйлемдер Ш/Ж Іле мен Қаратал бірге қосылып, ұзақ өмір сүреді Іле Қараталды шын сүйетіндігін білдіреді 3. Төмендегі сөздердің мағынасын түсіндіріп жазыңыз. Сегіз қырлы, бір сырлы 4. Мәтіннің 1-абзацында қандай мәселе көтеріледі? 1 сөйлеммен жазыңыз. 1 балл 5. Әңгімедегі кейіпкерге мінездеме беріңіз. 1балл Жазылым 2. Достық пен татулық - таптырмас бақыт Арада аз күн өтсе де сыйлас, сырлас бола біліп, жазғы демалысты бірге өткізген досыңыз есіңізге түсті. Жылы лебіздеріңізді білдіре отырып, «Дос және достық мақсаты» тақырыбында мәтін жазыңыз. Жазба жұмысында етістіктің бұйрық рай қызметін және шартты рай жұрнақтарын орынды қолданыңыз. 10 балл
Қаратал кімге ғашық болады? 1 балл
B) ІлегеСөйлемдердің «шын, жалған» екенін анықтаңыз. 1 балл
Сөйлемдер Ш/Ж
Іле мен Қаратал бірге қосылып, ұзақ өмір сүреді. - Ж
Іле Қараталды шын сүйетіндігін білдіреді. - ШТөмендегі сөздердің мағынасын түсіндіріп жазыңыз.
Сегіз қырлы, бір сырлы - Бұл сөз тіркесі адамды жан-жақты, көп қабатты, ерекше талантты, әртүрлі өнерді меңгерген, бірақ болмысы мен ниетінде біртұтас, өзіне ғана тән қасиеттері бар адам ретінде сипаттайды.Мәтіннің 1-абзацында қандай мәселе көтеріледі? 1 сөйлеммен жазыңыз. 1 балл
Мәтіннің 1-абзацында Балқаш бай мен оның Іле атты қызының махаббатқа қатысты dilemmasын, яғни кедей жігіт Қараталмен арасындағы махаббаттары туралы мәселе көтеріледі.Әңгімедегі кейіпкерге мінездеме беріңіз. 1 балл
Қаратал - кедей жігіт, жарлы-жақыбайлардың мүддесін қорғайтын, еңбекқор, адал, сезімтал, сонымен қатар, өзінің кедейлігіне қарамастан, махаббат жолында табандылық танытатын қайраткер.
Жазылым
Дос және достық мақсаты
Достық – адам өміріндегі ең бағалы асыл нәрселердің бірі. Оны бағалап, бекіту үшін әрдайым бір-бірімізге қолдау көрсетіп, өзара түсіністік пен сыйластықты сақтай білуіміз керек. Достықта шын ниет, адал көңіл мен өзара сенім басым болуы өте маңызды. Сондықтан, қолымыздан келгенше, бір-бірімізге көмектесіп, жақсы сөздер айтып, қиын сәттерде жан-жақты демеуіміз қажет.
Сен, мен, біз – бірге болсақ, арманымызды жүзеге асыру оңай. Адам жалғыз болса, бар күші мен қуатының бәрі құмға сіңгендей болады. Келесі жазғы демалыста бірге өткізген сәттерімізді еске ала отырып, жоспарларымызды құруымыз қажет. Мұндай жоспарлар, болашақ достық байланысымызды нығайтып, бірігуімізге жол ашады.
Сондықтанда, достар, бір-бірімізге қол ұшын созып, жағымды эмоциялармен бөлісуді ұмытпаңыздар. Достық мақсатымыз – бақытты сәттер мен қиындықтарды бірге бөлісіп, бір-біріміздің өмірімізді толықтыру.
Бір-бірімізді қолдайық, түсіністікпен қаралық, ортақ армандарымызға жету үшін тырысып, достығымызды одан әрі нығайтайық!
