Кинематика – денелердің қозғалысын, олардың жылдамдығын, үдеуін және қозғалыс траекториясын зерттейтін физиканың саласы. Кинематикада жылдамдық пен үдеу маңызды өлшемдер болып табылады.
Жылдамдық – дененің бірлік уақыт ішінде өтетін жолының ұзындығы. Яғни, жылдамдық – қозғалыс жылдамдығын сипаттайтын физикалық шама. Жылдамдық векторлық шама болып табылады, яғни, ол бағыт пен модульден тұрады. Жылдамдықтың формуласы:
\[ v = \frac{s}{t} \]
мұндағы:
- \( v \) – жылдамдық,
- \( s \) – өткен жол,
- \( t \) – уақыт.
Жылдамдықтың өлшем бірлігі – метр/секунд (м/с).
Үдеу – дененің жылдамдығының уақыт ішінде өзгеру жылдамдығы. Ол да векторлық шама. Үдеудің формуласы:
\[ a = \frac{\Delta v}{\Delta t} \]
мұндағы:
- \( a \) – үдеу,
- \( \Delta v \) – жылдамдықтың өзгерісі,
- \( \Delta t \) – уақыттың өзгерісі.
Үдеудің өлшем бірлігі – метр/секундтың квадрат (м/с²).
Кинематикада осы анықтамаларды білу, қозғалыс анализін жүргізуге және түрлі есептерді шешуге мүмкіндік береді.