Берілген сөйлемдерден ашық райлы етістіктерді тауып жазып, ерекшеліктерін түсіндіріндер 1. Әліне себептен алысырақ тісіне сыздық көсеулерден үңіле алмай сай-саланың толыптығынан…
Берілген сөйлемдерден ашық райлы етістіктерді тауып жазып, ерекшеліктерін түсіндіріндер 1. Әліне себептен алысырақ тісіне сыздық көсеулерден үңіле алмай сай-саланың толыптығынан мен қарағанның терін жиді де. 2. Сол себепті ерте уақыттың жерінде қала берер еді. 3. Келісім бойынша берік болсын (М.Мағау). 4. Жер аяғы шалғай, мен бар. 5. Менің орныма туған інім Сарыбай барсын.
Ашық райлы етістіктерді тауып, ерекшеліктерін түсіндірейік.
Сөйлем: "Әліне себептен алысырақ тісіне сыздық көсеулерден үңіле алмай сай-саланың толыптығынан мен қарағанның терін жиді де."
- Ашық райлы етістіктер: "жиди" (жиді) – бұл етістік өткен шақта, ашық райда баяндалған.
Сөйлем: "Сол себепті ерте уақыттың жерінде қала берер еді."
- Ашық райлы етістіктер: "қала" және "берер" (қала берер) - "қала" - бұйрық райда, "берер" - шартты райда.
Сөйлем: "Келісім бойынша берік болсын (М.Мағау)."
- Ашық райлы етістіктер: "болсын" - бұйрық райда.
Сөйлем: "Жер аяғы шалғай, мен бар."
- Ашық райлы етістіктер: "бар" - осы сөз ашық раймен білдірілген, яғни нақты іс-әрекетті көрсетеді.
Сөйлем: "Менің орныма туған інім Сарыбай барсын."
- Ашық райлы етістіктер: "барсын" - бұйрық райда, яғни іс-әрекеттің орындалуын білдіреді.
Ерекшеліктер:
- Ашық райлы етістіктер іс-әрекеттің нақты орындалып жатқанын немесе болатынын көрсетеді.
- Олар сөйлемнің өзінде іс-әрекеттің нақты жүзеге асырылатыны немесе көрінетіні туралы ақпарат береді.
- Ашық райлы етістіктер бұйрық, сұрау, не нақтылықты сипаттайтын райларда болуы мүмкін, сондықтан олардың қолданылуы сөйлемнің мағынасына, стильдік ерекшеліктеріне әсер етеді.
