Еңбек нарығы жұмыс күшін тауар ретінде сату-сатып алу туралы экономикалық қатынастар жүйесі. Нарық еңбекке қабілетсіздерді, жалқау, өлсіздерді ешқашан аямайды. Ол еңбектің жоғары шапшаң-дығын, іскерлік пен біліктілікті талап етеді. Еңбек нарығы бәсекелік нарық. Оның құрылымдық-функционалдық ұйымдастырылуы өте күрделі болғандықтан, жұмыс орындары мен еңбек ресурстарының арасында сөйкессіздік болады. Жоғары біліктілікті талап ететін жұмыс орындарының бір бөлігі бос болып қала береді, ал арнайы дайындығы жоқ адамдардың бір бөлігі жұмыс таба алмайды. Осындай жағдайда қандай болмасын жұмыс табу үшін жұмыссыздар арасында бәсекелестік пайда болады. Сондай-ақ өз еңбегімен жоғары табыс табуды көздеген, жоғары білікті жұмыскерлер мен мамандар да бір-бірімен бәсекелес болады. А) Сөздікпен жұмыс. Мәтіннен термин сөздерді анықтап, мағынасын түсіндіріңдер. Терминдер қай салаға жататынын анықтап, дәптерлеріңе толтырыңдар. Терминдер: Түсініктемесі:

### Терминдер: 1. **Еңбек нарығы** - **Түсініктемесі:** Жұмыс күші мен еңбек қызметінің ұсыныс және сұраныс тетіктері арқылы жұмыс күшін тауар ретінде сату-сатып алу шеңберіндегі экономикалық қатынастар жүйесі. Еңбек нарығында жұмыс берушілер мен жұмыс іздеушілер арасында байланыс орнайды. - **Сала:** Экономика, Еңбек қатынастары 2. **Жұмыс күші** - **Түсініктемесі:** Жұмысқа қабілетті адамдардың жиынтығы. Жұмыс күшіне еңбек нарығында қатысатын барлық жеке тұлғалар жатады. - **Сала:** Экономика, Социология 3. **Бәсекелестік** - **Түсініктемесі:** Бір саладағы тұлғалар немесе ұйымдар арасында шектеулі ресурстарды (еңбек, капитал, нарық үлесі) иемдену үшін жүретін экономикалық, әлеуметтік және коммерциялық күрес. - **Сала:** Экономика, Маркетинг 4. **Біліктілік** - **Түсініктемесі:** Жұмысшының немесе маманның белгілі бір кәсіби дағдылары мен білім деңгейі. Жоғары біліктілік жұмыс орында табысты болу мен жоғары жалақы алу мүмкіндігін арттырады. - **Сала:** Білім беру, Еңбек қатынастары 5. **Жұмыссыздық** - **Түсініктемесі:** Жұмысқа қабілетті, бірақ жұмыспен қамтылмаған адамдардың әлеуметтік-экономикалық жағдайы. Жұмыссыздықтың жоғары деңгейі еңбек нарығындағы дисбалансты көрсетеді. - **Сала:** Экономика, Әлеуметтану 6. **Еңбектің шапшаңдығы** - **Түсініктемесі:** Жұмысшылардың жұмысты орындау жылдамдығы мен тиімділігі. Жоғары шапшаңдық еңбек нарығында құнды қасиет болып табылады. - **Сала:** Экономика, Менеджмент 7. **Табыс** - **Түсініктемесі:** Жұмысшының немесе маманның қызметі үшін алатын қаржылық немесе материалдық пайда. Табыс кәсіби біліктілік пен еңбек нарығындағы бәсекелестікке байланысты. - **Сала:** Экономика, Қаржы