2-тапсырма. Құжатпен жұмыс. 1. КОКП ОК сәуір пленумында жарияланған жеделдету бағыты неге іске аспады? Оның себептері мен салдары қандай болды? 2. «Қайта қүру» кезеңін бастаудың…

1. КОКП ОК сәуір пленумында жарияланған жеделдету бағыты неге іске аспады? Оның себептері мен салдары қандай болды?

Себептері:

• Жеделдету бағытының нақты бағдарламасының болмауы. Жоспарлау мен ұйымдастыруда кешенді әдістемелер жетіспеді.
• Экономикалық жүйенің бюрократиялық сипаты. Жекелеген ұйымдар арасында үйлесімсіздік болды, және барлық шаруашылық субъектілері бірдей деңгейде нәтиже көрсете алмады.
• Жылдам өзгерістер мен реформаларды қабылдай алмайтын кадрдың дайын еместігі. Көптеген басшылар мен мамандарға жедел өзгерістерді енгізу қиын болды.

Салдары:

• Экономикалық жағдайдың нашарлауы. Жеделдету туралы жоспарлар сәтсіз болды, нәтижесінде өндіріс көрсеткіштері төмендеді.
• Қоғамдық көңіл-күйдің нашарлауы. Халықтың сенімі азайып, әлеуметтік оқшауланушылық белгісі пайда болды.
• Политикалық тұрақсыздық. Жеделдетудің сәтсіздігі партизандықтан туындаған наразылықтарға әкелді.

2. «Қайта құру» кезеңін бастаудың себебі неде?

• Экономикалық дағдарыс. 1980-жылдардың басында КСРО-ның экономикасы мүшкіл хәлге түсті, өндіріс көлемі қысқарды, өнім сапасы нашарлады.
• Саяси жүйенің жабық болуы. Халықтың пікірін ескермей, партиялық құрылымның үстемдігі жағдайды тұйыққа тіреді.
• Жастар мен интеллигенция арасында жаңа идеялардың пайда болуы. Олар реформалардың қажеттігін, ашықтық пен демократияны талап етті.
• Батыс елдерінің даму үлгілеріне бағдарлануы. Кеңестік элита батыс экономикасының жетістіктерін көріп, экономиканы қайта жаңғырту қажеттілігін түсінді.

3. 80-жылдары дағдарыстың қандай белгілері (саяси, экономикалық, әлеуметтік) болды?

Саяси белгілері:

• Партияның беделінің төмендеуі. Халықтың партияға деген сенімі төмендеді, халық арасында наразылықтар мен ереуілдер көбейді.
• Жоғары деңгейдегі сыбайлас жемқорлық пен бюрократия. Партиялық аппараттың өзара бәсекелестігі мен коррупция қоғамдашир бин мелын баланың дәрежесіне дейін жетті.

Экономикалық белгілері:

• Өндіріс көлемінің төмендеуі. Негізгі өндіріс нысандарының тозуы, жаңа технологиялар мен инвестициялардың жетіспеушілігі.
• Тауар тапшылығы. Нарықта қажетті тауарлардың болмауы, ұзын кезектер.

Әлеуметтік белгілері:

• Халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуі. Жалақының төмендеуі мен әлеуметтік қамсыздандырудың нашарлауы.
• Эмоционалды жағдайдың нашарлауы. Жастар арасында көңіл-күйдің, болашаққа қатысты оптимизмнің болмауы.

4. Оны шешудің жолдары бойынша деректер мен дәлелдер келтіріңдер.

• Экономикалық реформалар:

  • Жекешелендіру және нарықтық қатынастарға көшу. КСРО-да жекешелендіру бағдарламалары арқылы экономиканы қайта құруды көздеген.
  • Шетелдік инвестицияларды тарту. Батыс елдерінен инвестицияларды тартып, жаңа технологияларды енгізу.

• Саяси реформалар:

  • Партия бағдарламаларының ашық болуы. Партияның шешімдер қабылдау процесіне халықтың қатысуын қамтамасыз ету.
  • Декларация және кеңесі, қоғамның пікірін ескеруді талап ететін демократиялық принциптерді енгізу.

• Социологиялық шаралар:

  • Халықтың өмір сүру деңгейін көтеру. Әлеуметтік қорғау шараларын күшейту, білім беру мен денсаулық сақтау жүйелерін дамыту.
  • Теңдестірілген әлеуметтік-экономикалық даму. Әр өңірдің экономикалық ерекшеліктерін ескере отырып, арнайы бағдарламалар әзірлеу.

Осы шаралар арқылы КСРО-ның дағдырысын шешу және қоғамды жаңғырту мақсатында жаңа саясаттар іске асырылды.