7-тапсырма. Метіндегі етістіктердін кай шакта турганын аныкта. Кестені толтыр. откен шак осы шак келер шак Матін: - Табигатка карандаршы. Табигатта зор жаратылган алып кеп. «Зор»,…
7-тапсырма. Метіндегі етістіктердін кай шакта турганын аныкта. Кестені толтыр. откен шак осы шак келер шак Матін: - Табигатка карандаршы. Табигатта зор жаратылган алып кеп. «Зор», - десен, кит, «кушті», - десен, піл бар. «Батыл», - десен, жолбарыс, «мыкты», - десен, арыстан тур. Бізді коршаган дуние - кайнап жаткан мухит. Жел согып, дауыл кетеріледі. Теніз толкып, аспанга атылады. Найзагай аспанды куркіретеді. Табигаттын таты баска да толып жаткан зор, елшеусіз мыкты, мейірімсіз куштері кеп. Бул керемет куштерге адам калай карсы келмек?! Ертедегі адамдар табигатын, сырын уйренуді армандады. Оны тану ушін зерттеу жургізді, керегін алу ушін енбек етті. Енбегін женілдету ушін енбек куралдарын ойлап тапты. Міне, адамнын касіпке, мамандыкка бейімделуі содан басталды. Жаратылыстын лі бізге ашпаган сыры ете кеп. Біз бар мумкіндігіміз-ді эртурлі салада дамытуымыз керек. Бул — білімді, білікті, жаксы маман болуды талап етеді. Табигаттын езі улы, онын сырын тапкан адам одан да улы, — деді Табигаткумарлар уйірмесінін жетекшісі — Хасен мугалім. Через тире и на казахском языке
Кесте:
| Етістік | Откен шак | Осы шак | Келер шак |
|---|---|---|---|
| карау | - | ||
| жаратылу | - | ||
| болу | - | ||
| коршу | - | ||
| кетіру | - | ||
| толқу | - | ||
| атылау | - | ||
| куркірету | - | ||
| зерттеу | - | ||
| алу | - | ||
| еңбектену | - | ||
| ойлап табу | - | ||
| ашу | - | ||
| дамыту | - | ||
| талап ету | - |
Кестедегі етістіктердің жекелеп шақтарын анықтау:
- Етістіктердің откен шактағы түрі: "жаратты", "зерттеді", "тапты", "жүргізді", "алынды", "ойлап тапты", "кирді", "жазылып", және т.б.
- Осы шактағы түрлері: "бар", "және", "біз", "содан", "талап етеді", "мейірімсіз", "есіз", "олар".
- Келер шактағы түрлері: "болады", "тиісті", "қуантады", "дамиды".
