Үйге қысқа даярлық үшін көмір әкелінді. Бірінші күні 9бүтін 13 ден 15 т көмір, ал екінші күні одан 2 бүтін 5 ден 45 т артық көмір әкелінді. Екі күнде барлығы неше тонна көмір…

Бірінші күні әкелінген көмірдің мөлшері:

\( 9 \frac{13}{15} \) тонна

Екінші күні әкелінген көмірдің мөлшері бірінші күнге қарағанда \( 2 \frac{5}{45} \) тонна артық.

Алдымен, екінші күнде әкелінген көмірді табайық:

Екінші күндегі көмірдің мөлшерін табу үшін, алдымен \( 2 \frac{5}{45} \) деп бөлшеуді жай түрге қалай айналдыруға болатынын қарастырайық:

\( 2 \frac{5}{45} = 2 + \frac{5}{45} = 2 + \frac{1}{9} = \frac{18}{9} + \frac{1}{9} = \frac{19}{9} \)

Енді, екінші күні әкелінген көмірді табамыз:

\[ 9 \frac{13}{15} + \frac{19}{9} \]

Алдымен, \( 9 \frac{13}{15} \) санының жай түрі болады:

\[ 9 \frac{13}{15} = 9 + \frac{13}{15} = \frac{135}{15} + \frac{13}{15} = \frac{148}{15} \]

Енді, екінші күндегі көмірді қосу үшін, екі бөлшекті (148/15) және (19/9) қосуымыз керек. Алдымен, ортақ бөлім табайық.

15 пен 9-дың көбейтіндісі 135. Яғни,

\[ \frac{148}{15} = \frac{148 \times 9}{135} = \frac{1332}{135} \]

және

\[ \frac{19}{9} = \frac{19 \times 15}{135} = \frac{285}{135} \]

Оларды қосып:

\[ \frac{1332 + 285}{135} = \frac{1617}{135} \]

Енді \( \frac{1617}{135} \) бөлшегін қысқартып көрейік:

1617 мен 135-ді 9-ға бөліп (9 – ортақ бөлгіш):

\[ 1617 \div 9 = 179 \] \[ 135 \div 9 = 15 \]

Сонда, соңғы нәтиже:

\[ \frac{1617}{135} = \frac{179}{15} \]

Аралас сан ретінде:

\[ \frac{179}{15} = 11 \frac{14}{15} \]

Сондықтан, екі күнде барлығы әкелген көмірдің мөлшері:

11 \(\frac{14}{15}\) тонна.