Бірінші күні әкелінген көмірдің мөлшері:
( 9 \frac{13}{15} ) тонна
Екінші күні әкелінген көмірдің мөлшері бірінші күнге қарағанда ( 2 \frac{5}{45} ) тонна артық.
Алдымен, екінші күнде әкелінген көмірді табайық:
Екінші күндегі көмірдің мөлшерін табу үшін, алдымен ( 2 \frac{5}{45} ) деп бөлшеуді жай түрге қалай айналдыруға болатынын қарастырайық:
( 2 \frac{5}{45} = 2 + \frac{5}{45} = 2 + \frac{1}{9} = \frac{18}{9} + \frac{1}{9} = \frac{19}{9} )
Енді, екінші күні әкелінген көмірді табамыз:
[
9 \frac{13}{15} + \frac{19}{9}
]
Алдымен, ( 9 \frac{13}{15} ) санының жай түрі болады:
[
9 \frac{13}{15} = 9 + \frac{13}{15} = \frac{135}{15} + \frac{13}{15} = \frac{148}{15}
]
Енді, екінші күндегі көмірді қосу үшін, екі бөлшекті (148/15) және (19/9) қосуымыз керек. Алдымен, ортақ бөлім табайық.
15 пен 9-дың көбейтіндісі 135. Яғни,
[
\frac{148}{15} = \frac{148 \times 9}{135} = \frac{1332}{135}
]
және
[
\frac{19}{9} = \frac{19 \times 15}{135} = \frac{285}{135}
]
Оларды қосып:
[
\frac{1332 + 285}{135} = \frac{1617}{135}
]
Енді ( \frac{1617}{135} ) бөлшегін қысқартып көрейік:
1617 мен 135-ді 9-ға бөліп (9 – ортақ бөлгіш):
[
1617 \div 9 = 179
]
[
135 \div 9 = 15
]
Сонда, соңғы нәтиже:
[
\frac{1617}{135} = \frac{179}{15}
]
Аралас сан ретінде:
[
\frac{179}{15} = 11 \frac{14}{15}
]
Сондықтан, екі күнде барлығы әкелген көмірдің мөлшері:
11 (\frac{14}{15}) тонна.
