Қазақстан Республикасы аумағын- да жойылып кету қаупі төнген және сирек кездесетін жануарлар өсімдіктердің сипаттамасы берілген арнайы басылым. Кітап орі толықтырылып, 1996 жылы қазақ тілінде шықты. Бүл үшінш 1978 жылдан шығарыла бастады. Қазақстанның Қызыл кітабының үшінші басылымы қайта өнделіп қалылар» деп аталды. Онда омыртқалы жануарлардың 125 түрі мен түр басылымның бірінші томы «Жануарлар», оның бірінші бөлімі «Омырт- ушінші басылымында тіркелген жануарлар түрлері 5 категория тармагы туралы деректер берілген. Қазақстанның Қызыл кітабының бойынша:без лате 1-категория 2-категория 3-категория 4-категория 5-категория - - - жойылып бара жатқан; саны жылдан-жылға күрт азайып бара жатқан; сирек кездесетін; ғылыми тұрғыдан толық зерттелмеген; қалпына келтірілген түрлер деп берілген. Қазақстанның Қызыл кітабының үшінші басылымында тіркелген омыртқалы жануарлар түрінің қандай отрядка, кандай ағылшынша деректер берілген. Сонымен бірге әрбір тіркелген түрдің тұқымдасқа жататыны және әрбір жеке түрге қысқаша қазақша

Келтірілген мәтін Қазақстан Республикасының Қызыл кітабы туралы ақпарат беріп отыр, онда жойылып кету қаупі төнген және сирек кездесетін жануарлар мен өсімдіктер туралы мәліметтер көрсетілген. Сіздің сұрауыңыз бойынша, біз осы тақырыпта түсінік береміз. ### 1. Қазақстанның Қызыл кітабы дегеніміз не? Қазақстанның Қызыл кітабы — экологиялық ақпараттың және жойылып кету қаупі төнген, сирек кездесетін түрлерді қорғауға арналған мемлекеттік құжат. Ол жойылып бара жатқан және сирек кездесетін жануарлар мен өсімдік түрлерін тіркеу, зерттеу және қорғаудың жолдарын ұсыну мақсатында шығарылады. ### 2. Қазақстанның Қызыл кітабының тарихы - **Басталу кезеңі**: Қазақстанның Қызыл кітабын 1978 жылдан бастап шығара бастады. - **Үшінші басылым**: 1996 жылы шыққан үшінші басылым «Қалылар» деп аталады, онда жануарлар мен өсімдіктер туралы жаңарған мәліметтер берілген. ### 3. Негізгі мазмұн - **Омыртқалы жануарлардың саны мен түрлері**: Қазақстанның Қызыл кітабында 125 омыртқалы жануар түрі тіркелген. - **Категориялар**: Жануарлардың түрлері бес категорияға бөлінеді: 1. Жойылып бара жатқан 2. Саны жылдан-жылға күрт азайып бара жатқан 3. Сирек кездесетін 4. Ғылыми тұрғыдан толық зерттелмеген 5. Қалпына келтірілген түрлер ### 4. Жануарлардың отрядтары мен тұқымдастары Қазақстанның Қызыл кітабында тіркелген әрбір омыртқалы жануар түрінің отряды мен тұқымдасы да көрсетіледі. Мысалы: - **Омыртқалы жануарлардың отрядтары**: Птицалар, сүтқоректілер, рептилиялар, амфибиялар, балықтар. - **Тұқымдасқа жататындары**: Приматтар, пілдер, алгылар, балықтардың әртүрлі түрлері. ### 5. Тіркелген түрлер туралы қысқаша ақпарат Тіркелген жануарлардың әрбір түріне қысқаша сипаттама берілуі мүмкін. Мысалы: - **Ақ аю** (Ursus maritimus) — жойылып бара жатқан түр, Арктикада тұрады, климаттың өзгеруі және мұздардың еруі әсерінен қауіп төнеді. - **Тұяқты жануарлар** (мысалы, Барыс) — саны күрт азайып бара жатқан, қоқыс тастайтын адамдардың кесірінен жойылу қаупі төніп тұр. ### Қорытынды Қазақстанның Қызыл кітабы табиғи ортаны қорғау, экологиялық зерттеулер жүргізу үшін маңызы зор. Ол жойылып кету қаупі төнген жануарлар мен өсімдіктерді қорғау механизмін қалыптастырады. Сонымен бірге, Қызыл кітаптың мазмұны еліміздің биоәртүрлілігін сақтауға көмектеседі. Егер сізде белгілі бір түрлер туралы одан әрі ақпарат немесе сұрақтар болса, сұрауға болады!