1.Пры падрыхтоўцы да ЦТ па беларускай мове некаторыя вучні дапускаюць памылкі пры размежаванні тыпаў сказаў, пры пастаноўцы знакаў прыпынку і пабудове схем сказаў. Праверце свае веды па гэтай тэме, устанавіце адпаведнасць паміж сказамі (знакі прыпынку не пастаўлены) і схемамі. Адказ запішыце ў выгдядзе спалучэння літар і лічбаў, захоўваючы алфавітную паслядоўнасць: А. Лістападу радуйся і снежню і вятрам асеннім і снягам. 1. [ ], (як ) і ( ) Б. Чуваць было як б’е прыбой і рвуцца хвалі на прычал. 2. [ ] і (калі ), [ ] В. Неасцярожны рух і лодка перавярнулася. 3. Ο, і Ο, і Ο, і Ο Г. Адзвінела лета і птушынымі галасамі і звонам кос і пералівамі ручаёў у задуменных лясах. 4. [ ], і, (калі ), [ ] Д. Мы гаворым пра ўсё і калі я раптоўна замаўкаю яна не здзіўляецца. 5. [ ] – і [ ] 6. і Ο, і Ο, і Ο А_,Б_,В_,Г_,Д_ . 2.Спішыце сказ,расстаўце знакі прыпынку.Вызначце тып складанага сказа.Зрабіце яго схему. Амаль нідзе не адчувае чалавек сябе больш вольным як у дарозе і асабліва сярод шырокага поля калі ўсё відаць далёка навокал і ты ўпэўнены што ніхто не чуе тваіх думак. 3. Г.М. Малажай адзначала, што “фразеалагізмы ствараюць нацыянальнае аблічча мовы”. Падбярыце да наступных фразеалагізмаў рускамоўныя: З вуха на вуха Абое рабое Гады ў рады Казу пасвіць Вушы праесці 4. Раскрываючы дужкі, пастаўце займеннікі ў патрэбную форму. Пры (ты), да (ты), да (хто-небудзь), з (абы-хто), у (абы-які), з (ніхто), пры (хтосьці), пры (хто-небудзь), па (якісьці), у (абы-што), з (ён сам), да (ён сам), да (самы), у (хтосьці). 5. Якім членам сказа выступае дзеяслоў-інфінітыў? 1. Дружбакі пакрочылі да возера купацца. 2. Яшчэ была надзея вырвацца з акружэння. 3. Жаданне ладзіць новы лад сюды іх прывяло. 4. Вучыцца - справа няпростая. 5. Я даў слова дапамагчы сябру ў вучобе. 6. Міхась пайшоў перагаварыць з кіраўніком аб заўтрашнім паходзе. 7. Летам я буду працаваць важатым у дзіцячым летніку. 6. Падкрэсліце ў кожным радку словы з арфаграфічнымі памылкамі. 1) Канцэлярыя, бухгалтар, адрас, арэндаваць, крывавы; 2) штосьці, карэнчык, нянчыць, паштальён, людзьмі; 3) штотыднёвы, вогняўстойлівы, землятрасенне, своечасовы, збожжаўборка. 7. Сярод прапанаваных сказаў адзначце тыя, што адпавядаюць пададзеным характарыстыкам. Характарыстыка № сказа Няпоўны сказ Абагульнена-асабовы Сказ з састаўным дзеяслоўным выказнікам Сказ з састаўным іменным выказнікам Неразвіты сказ Безасабовы 1. Ля кустоў пачынаў ужо завязвацца туман. 2. Люты – самы халодны месяц года. 3. Ад дабра дабра не шукаюць. 4. Згінулі сцюжы, марозы, мяцеліцы. 5. Позна цямнее ўлетку. 6. Спяшаецца ў далёкі рэйс пілот, прараб – на будаўнічую пляцоўку. 8. Па фактах біяграфіі, творах, некаторых характарыстыках “пазнайце” пісьменніка. Устанавіце адпаведнасць і запішыце адказ у форме: 1А2Б3В4Г5Д6Е. 1. Сын беззямельнага арандатара, затым – сам дробны арандатар, чорнарабочы бровара, бібліятэкар, супрацоўнік, а пасля і рэдактар адной з першых легальных беларускіх газет. А. Алесь Бачыла 2. У Адэсе прайшло яго “першае маленства”. На пятым годзе жыцця апынуўся ў Беларусі, у вёсцы Загора. Гэта “другое маленства”, што ўвайшло ў памяць і ўразіла багаццем прыроды, яркасцю і арыгінальнасцю беларускіх народных святаў, звычаяў, прыгажосцю роднай мовы. Б. Кандрат Крапіва 3. Толькі ў 1911 г., пасля заканчэння ніжагародскай гімназіі, лёс падараваў яму першую свядомую сустрэчу з роднай Беларуссю. В. Янка Брыль 4. Майстар байкі, непераўзыдзены сатырык у паэзіі, прозе, драматургіі; яго слова ў навуцы таксама было важкім і значным, асабліва для свайго часу Г. Янка Купала 5. Стварыў “энцыклапедыю сялянскага жыцця” Д. Якуб Колас 6. Сюжэтнасць верша, напеўнасць радка далі магчымасць многія яго вершы пакласці на музыку (“Радзіма мая дарагая” і інш.). На беларускую мову перакладаў творы рускіх, украінскіх, латышскіх паэтаў, “Залаты ключык, або Прыгоды Бураціна” А. Талстога і інш. Е. Максім Багдановіч