«Ұшқан ұя» - қазақ жазушысы Ғабит Мүсіреповтың танымал шығармасы. Бұл әңгіме автордың балалық шағында бастан өткерген оқиғалары мен ауылдағы өмірді сипаттайды.
Шығармада басты кейіпкер - ауыл баласы, ол өз ата-анасымен және туған-туыстарымен бірге өмір сүреді. Бала кезінен бастап, табиғатқа, жан-жануарларға, және ауыл адамдарымен қарым-қатынасқа деген сүйіспеншілігі байқалады. Бала әрі аңшы, әрі табиғаттың тылсым сырларын білуші ретінде бейнеленеді.
Ауылдың өмірі, адамдары, олардың туған жерге деген attachment-ы шығарманың басты темаларының бірі. Бала автордың арқасында, өз көркем әлемін ашып, өмірдің ғажайып сәттерін, қуаныштарын, қайғыларын сезініп, одан сабақ алады.
Шығыс қазақ әдет-ғұрыптары, мәдениеті, тілі, табиғаты - барлығы шынайы, жылы әрі махаббатпен суреттелген. «Ұшқан ұя» бала жанының баяны, туған жерге деген сүйіспеншілік пен өмірдің мәні туралы үлкен ойларды қамтиды.
Бұл шығарманың соңында, балалық шақтың жылдары, ұшып кеткен ұя мен сондағы естеліктерді жоғалтып алмау қажеттігі туралы ойлар көрсетіледі. Бұл «Ұшқан ұя» – ұлттық құндылықтарды, отанды және табиғатты сүюді насихаттайтын терең әрі мәнді туынды болып табылады.
