Ауа райын болжайды Қазақстанның солтүстігіндегі орманда құрлар мекендейді. Қыс бойы олар қайыңның бүршігін қорек етеді. Бір күні қызық жағдай болды. Таңертең күн ашық еді. Құрлар…
Ауа райын болжайды Қазақстанның солтүстігіндегі орманда құрлар мекендейді. Қыс бойы олар қайыңның бүршігін қорек етеді. Бір күні қызық жағдай болды. Таңертең күн ашық еді. Құрлар қайыңның арасында жем етріп жүрген болатын. Кенет тобымен ұша жөнелді. Олар күннің бұзылатынын сезген екен. Түстен кейін боран соқты. Қырғауыл мен кекілік те боран боларын алдын ала сезеді. Сондықтан олар күні бойы жем тереді. Боран басталғанда ықтасынға тығылады. (60 сөз) Жазылуы қиын сөздер: солтүстігіндегі, ықтасынға. 1. Мәтіннен үстеулерді тауып, теріп жазыңдар. Олардың түрін ажыратыңдар. Шылауларды табыңдар. Шылаулар арқылы байланысқан сөздер қай сөз 2. 3. табына жататынын анықтаңдар. 4. Соңғы сөйлемді сөз таптарына талдаңдар.
- Үстеулер:
- «кеше» (кезеңдік үстеу);
- «бұрын» (кезеңдік үстеу);
- «көктемде» (кезеңдік үстеу);
- «күн» (мезгілдік үстеу);
- «тез» (сүзгілік үстеу).
- Шылаулар:
- «мен» (біріккен шылау);
- «бірақ» (қарсылас шылау);
- «сондықтан» (себеп-салдар шылау).
- Шылаулар арқылы байланысқан сөздер:
- «бірақ» шылауымен: «қамыспен тығылу» (тығылады);
- «сондықтан» шылауымен: «жем тереді» (тереді).
- Соңғы сөйлемнің сөз таптарына талдауы:
- «Боран басталғанда ықтасынға тығылады».
- Боран (зат есім);
- басталғанда (етістік + үстеу);
- ықтасынға (зат есім + шылау);
- тығылады (етістік).
Содан соң, әрбір сөздің синтаксистік қызметін, олардың сөйлемде қалай қолданылғанын, жекелеген сөздердің семантикасын айқындап көрсету қажет.
