Чиноят ва чазои чиноят — ин ду термин, ки дар ҳуқуқи ҷиноятӣ истифода мешаванд, ба фаҳмиши муносибатҳои ҳуқуқии байни одамон ва давлат дар заминаи акти номатлуби ҳуқуқӣ ва барои он ҷавобгарӣ равона шудаанд.
Чиноят
Чиноят — ин амал ё рафторе мебошад, ки бо қонунҳои давлатӣ манъ гардидааст ва барои он ҷавобгарӣ пешбинӣ шудааст. Чиноятҳо метавонанд гуногун бошанд, аз ҷумла:
- Чиноятҳои вазнин: Ҳамлатон, одамкушиҳо, ва ғайра.
- Чиноятҳои сабук: Дуздии хурсанде, шарбуги ҳуқуқ, ва ғайра.
Чазои чиноят
Чазои чиноят — ин чораҳо ва механизмҳое мебошад, ки давлат барои муҷозот намудани шахсони ҳуҷуми чиноятӣ амалӣ менамояд. Чазоҳо арақт мекунанд:
- Чазои зиндон: Лагваи озодӣ барои муддати муайян.
- Чазои ҷарима: Пулҳои пардохти гуногун.
- Чазои маҷбурӣ: Мерасонидани иҷборӣ барои ислоҳот.
- Чазои омӯзишӣ: Мавод ва коркардҳои ислоҳи ахлоқӣ.
Зеро чиноят ва чазои чиноят бо ҳам алоқаманд мебошанд, дар муҳити ҳуқуқи кишвар онҳое, ки чиноят содир мекунанд, ба чазо мувофиқат мекунанд ва ин муқаррароти ҳуқуқӣ барои ҳифзи амнияти иҷтимоӣ зарурист.