Шыңғыс Төреқұлұлы Айтматов 1928 жылы туған. Қазақ жазушысы қырғыз халқының ұлы жазушысы. Ол Мұхтар Әуезов: «Орта Азия мен Қа-зақстанда Шыңғысқа тең келер қаламгер жоқ. Шыңғыс - қазақ, қырғыз халықтарының ортақ перзенті», — деген еді. Ш. Айтматовтың балалық шағы Ұлы Отан соғысы (1941-1945) кезінде өтті. Сондықтан ол шығармаларында ауыл өмірін, қарапайым еңбек адам-дарының соғыс кезіндегі, соғыстан кейінгі өмірін суреттеген. Ш. Айтматов-тың шығармалары әлемнің 100-ден астам тіліне аударылған. Жазушы «Ана-Жер-Ана» повесінде Ұлы Отан соғысы кезінде-гі қиындықты баяндайды. Онда бір отбасының өмірі суреттеледі. Негізгі кейіпкері - Толғанай. Оның жұбайы мен үш ұлы соғыста қаза табады. Одан кейін келіні қайтыс болады. Толғанай жалғыз қалады. Бірақ өмірден түңіл-мейді. Толғанай өзінің қуанышы мен қайғысын Жер-Анаға айтады. Себебі Жер - барша адамзаттың анасы, асыраушысы. Жер-Ана Толғанайға тау-сылмайтын күш-жігер береді. Толғанай соғыс кезінде қиындық көрген аналардың жиынтық бейнесі. Толғанай аналардың көрген қайғы-қасіре-тін барлық адамзатқа айтқысы келеді. Жазушы Толғанай образы арқылы қарапайым адамдардың қажыр-қайратын, ерлігін бейнелейді. Қайғы-қасі реттен түңілмеген Ана бейнесі арқылы жазушы өмірдің жалғаса беретінін көрсетеді. ОҚЫЛЫМ ЖАЗЫЛЫМ 6-тапсырма. Матінді оқып, сұрақтарға жауап жаз. 1. Каламгер шығармаларында нені суреттеген? 2. «Ана-Жер-Ана» повесінде не туралы баяндайды? 3. Повестің негізгі нейіпкері кім? 8-тапсырма. Сұрақтарға жауап беріп, ой бөлісіңдер. Толғанай не себепті қуанышы мен қайғысын Жер-Анаға айтады. «Жер барша адамзаттың анасы» дегенді қалай түсінесің? Толғанай бейнесі арқылы жазушы адамзатқа не айтқысы келді? ЖАЗЫЛЫМ 9-тапсырма. Өз атыңнан Жер-Анаға сегіз-он сөйлемнен тұратын хат жаз.

Ок, мен бұл тапсырманы шешу үшін сұрақтарға жауап беріп, Толғанай жайлы ой бөлісуді ұсынамын. ### 6-тапсырманың жауаптары: 1. **Каламгер шығармаларында нені суреттеген?** Шыңғыс Айтматов шығармаларында ауыл өмірін, қарапайым еңбек адамдарының соғыс кезіндегі және соғыстан кейінгі өмірін суреттейді. Ол қазақ және қырғыз халықтарының ортақ тарихы мен мәдениетін, адамдардың қайғы-қасіреті мен қуанышын бейнелейді. 2. **«Ана-Жер-Ана» повесінде не туралы баяндайды?** «Ана-Жер-Ана» повесінде Ұлы Отан соғысы кезіндегі қиыншылықтар мен бір отбасының өмірі туралы баяндалады. Негізгі кейіпкер Толғанай соғыста өзінің жұбайы мен үш ұлын, кейін келінін жоғалтады. Оның өміріндегі қайғы мен шаттық, ең бастысы, Жер-Анаға деген махаббаты мен сенімі суреттеледі. 3. **Повестің негізгі кейіпкері кім?** Повестің негізгі кейіпкері — Толғанай. Ол қиыншылықтарға қарамастан, өмірдің мәнін түсіне біледі және Жер-Анаға сенім артады. ### 8-тапсырманың жауаптары: **Толғанай не себепті қуанышы мен қайғысын Жер-Анаға айтады?** Толғанай қуанышын мен қайғысын Жер-Анаға айтуының себебі - ол адамның ең терең сезімдерін түсінетін, оларды қабылдайтын жаратылыс. Жер-Ана — адамзаттың қорғаушысы, сонымен бірге халықтың тарихы мен тағдырының бөлігі. Оның алдындағы сыр айту, Толғанай үшін жеңілдеу, өйткені өмірдің қиындықтарын Жер-Ана табысып, түсінуге тырысады. **«Жер барша адамзаттың анасы» дегенді қалай түсінесің?** «Жер барша адамзаттың анасы» дегенді, мен Жердің адамдардың өмірін, тыныс-тіршілігін және табиғи ортада тіршілік етуін қамтамасыз ететін адамзаттың ерекше анасы ретінде түсінемін. Жер — тіршіліктің көзі, ол өзінің ресурстарымен адамдарға қамқорлық жасайды. **Толғанай бейнесі арқылы жазушы адамзатқа не айтқысы келді?** Толғанай бейнесі арқылы жазушы адамзатқа өмірде болатын қиыншылықтарға төзімді болуға, қайғы мен жоқшылыққа қарамастан, өмірдің әдемілігін көруге шақырады. Ол аналардың қайраттылығын, олардың отбасыларын қорғау үшін күресін көрсете отырып, қоғамға үлкен сабақ береді. ### 9-тапсырма: Жер-Анаға хат Құрметті Жер-Ана! Сізге өз жүрек күнделігімдегі сезімдерімді жазғым келеді. Сіз біз үшін әр кезде қамқоршы, бәрімізге сүйеніш болдыңыз. Сіздің бауырыңызда өмір сүріп, сіздің топырағыңызда гүлдеп жүріп, менің ұрпақтарымның Амалдарына қуаныш пен сәттілік тілер едіңіз деп ойлаймын. Сіз біздің көңілімізді де, қайғымызды да көтеретін мейірімді едіңіз. Сенемін, әрбір дауыл мен қиындықтан өткенде, сіздің күшіңіз бен мейірімділігіңіз бізге шабыт береді. Сіз бізді ешқашан қалдырмайсыз. Сіздің бауырыңызда өмір сүргеніміз үшін шексіз ризамыз. Сіздің шынайы ұлыңыз, [Сіздің атыңыз].