1. Тест тапсырмаларын орындаңыз. 1.1.«Алаш» ұғымының шыгуы немен байланысты? а) Қазақтың ел болып хандық құрганга дейінгі ежелгі тайпаларының ортақ атауы b) Аңыз бойынша ертедегі…
1. Тест тапсырмаларын орындаңыз. 1.1.«Алаш» ұғымының шыгуы немен байланысты? а) Қазақтың ел болып хандық құрганга дейінгі ежелгі тайпаларының ортақ атауы b) Аңыз бойынша ертедегі ханның алты ұлына байланысты окига с) Мал-мүлікке жеке меншік болмаган кездегі қауым тұрмысының сипаты d) Қалмақтарды қорқыту үшін колданылған ұран 1.2. «Алаш» ұлттық идеясының туындау себебі неде? а) Бірінші дүниежүзілік соғыска казақтардың қатысуы 6) Отарлық езгіде болған елдің санасын оятудағы құрал с) Қазақ халқының бостандығы мен тәуелсіздігін алуга бастау d) Ауызекі айтылуға женіл болғандықтан 1.3. «Алаш» партиясы қандай ұлттық мәселелерді көтерді? а) Ұлттық экономиканы дамыту 6) Дәстүрлерді жандандыру с) Автономия алу d) Шекараларды бекіту 1.4. Қазақ ұлттық саяси партиясын құру кандай жиында талқыланды? а) Түркістан өлкесі Кеңестерінің Төтенше V съезінде b) Орынбордағы Жалпы қазақ съезінде с) Бүкілтүркістандық төтенше IV съезінде d) Семейдегі облыстық съезде
Давайте разберем каждую из задач по отдельности.
1.1. «Алаш» ұғымының шыгуы немен байланысты?
Правильный ответ: а) Қазақтың ел болып хандық құрғанға дейінгі ежелгі тайпаларының ortaқ атауы.
Объяснение: «Алаш» термині өз бастауын қазақ халқының тарихи-мәдени контекстінен алады. Бұл ұғым ежелгі тайпалардың ортақ атауы ретінде, сондай-ақ қазақтардың бірлігін, мәдениетін және тарихын білдіреді. Мифологияда да «Алаш» аталған ханның балалары байланыстырылады, но это лишь часть более широкой традиции.
1.2. «Алаш» ұлттық идеясының туындау себебі неде?
Правильный ответ: b) Отарлық езгіде болған елдің санасын оятудағы құрал.
Объяснение: «Алаш» ұлттық идеясы қазақ халқына отарлық езгі жағдайында өз санасын оятып, тәуелсіздікке ұмтылысты көрсетеді. Бұл идея 20-шы ғасырда, отарлаушы күштермен күресте, қазақ халқының ұлттық сана-сезімін көтеруде маңызды рөл атқарды.
1.3. «Алаш» партиясы қандай ұлттық мәселелерді көтерді?
Правильный ответ: с) Автономия алу.
Объяснение: «Алаш» партиясы қазақ халқының ұлттық-әлеуметтік мәселелерін көтеріп, автономия алу үшін күресті. Бұл партия қазақтардың мәдени, экономикалық және саяси құқықтарын қорғауға бағытталған шараларды жүзеге асыруды мақсат етті.
1.4. Қазақ ұлттық саяси партиясын құру қандай жиында талқыланды?
Правильный ответ: b) Орынбордағы Жалпы қазақ съезінде.
Объяснение: Қазақ ұлттық саяси партиясының құрылуы 1917 жылы Орынборда өткізілген Жалпы қазақ съезінде талқыланды. Бұл съезд қазақтардың ұлттық бірлігі мен саяси көзқарастарын анықтау үшін маңызды платформа болды.
Если у вас есть еще вопросы или требуется дополнительная информация, не стесняйтесь обращаться!
Обсуждение
6 сообщений2. «Мәңгілік ел» идеясынның елді біріктіруші ретіндегі маңызын жазыныз Құндылықтар Маңызы Қазақстанның тәуелсіздігі мен астанасы Қоғамымыздағы ұлттық бірлік, бейбітшілік пен келісім Зайырлы когам және жоғары руханият Тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы Жалпыға ортақ Еңбек қоғамы
«Мәңгілік ел» идеясы — Қазақстанның ұлттық идеологиясының өзегі, ол елді біріктіруші, халықты алға жетелейтін маңызды құндылықтарға негізделген. Бұл идеяның маңызын бірнеше аспектілерде қарастыруға болады.
1. Құндылықтар
- Тәуелсіздік: «Мәңгілік ел» идеясы Қазақстанның тәуелсіздігін сақтап, оны нығайтуға негізделген. Тәуелсіздік – елдің өз алдына субъект ретінде өмір сүруінің негізі.
- Астана: Астана (Нұр-Сұлтан) – елдің символы, алмастындыратын орталығы және Қазақстанның ұлттық бірлігінің белгісі.
2. Маңызы
- Ұлттық бірлік: «Мәңгілік ел» идеясы қазақ қоғамындағы барлық этностарды, мәдениеттер мен тілдерге құрметпен қарауды ұсынады. Бұл идея арқылы ұлтты біріктіру, халықты ортақ мақсаттарға жетелеп, патриотизмді арттыру көзделеді.
- Бейбітшілік пен келісім: Бұл идеяның басты жетістіктерінің бірі – қоғамда тыныштықты, келісімді және тұрақтылықты орнату. Этникалық және мәдениаралық диалог арқылы бейбітшілікке қол жеткізу.
3. Зайырлы қоғам және жоғары руханият
- Зайырлы қоғам: «Мәңгілік ел» идеясы зайырлы қоғамның негіздерін қалыптастырып, азаматтық құқықтарды, бостандықтарды және мәдени әртүрлілікті сақтау мен дамытуға бағытталған.
- Жоғары руханият: Білім, мәдениет, адамгершілік және рухани құндылықтарды алға тарту арқылы еліміздің адамдарының рухани дамуын арттыру.
4. Тарихтың, мәдениет пен тілдің ортақтығы
- «Мәңгілік ел» идеясы қазақ халқының тарихын, мәдениетін және тілін біртұтас етіп көрсету арқылы ұлттық сәйкестікті қалыптастыруға ықпал етеді. Ол халықтың тарихи мұрасын сақтауға, мәдени байлығын арттыруға бағытталған.
5. Жалпыға ортақ Еңбек қоғамы
- Еңбек: Идея еңбекке негізделген қоғамды қалыптастыруды қолдайды. Бұл қоғамда әр адам өзінің қабілеті мен күш-жігерін ортақ игілік үшін жұмсайды, әлеуметтік теңдік пен әділеттілікті құруға қызмет етеді.
Қорытынды
«Мәңгілік ел» идеясы — Қазақстанның болашағын қалыптастыратын, елді біріктіретін негіздердің бірі. Ол ұлттық құндылықтарды, бейбітшілікті, зайырлылықты, мәдениет пен тарихты қадірлеуді ұсына отырып, қоғамды алға жетелейді. Бұл идея әрбір азаматқа өзінің елінің дамуында, мәдениеті мен дәстүрлерінің жаңаруы мен қалыптасуында белсенді рөл атқаруға мүмкіндік береді.
4. XIX гасырдагы казак агартушыларының коғамдық-саяси кизкарастарын IDEA формуласын колдана отырып талдаңыз 1.111. Уалиханов казактардың кедейлік түрмысының және саяси белсенділігінің томсплігінің себебі ретінде надандыкты санады. Осыдан ол агартуды аса жогары багалаган. Оның пікірінше, білімді адамдар кедейшілікпен натижелі түрде күресе алады. Халықтың дамуы үшін ең бірінші бостандык пен білімді қажет еткен ойшыл, патшалық биліктің қазақ даласына гылымды жане мәдениетті жібермеу саясатына карсы тұрам 2.Ы. Алтынсаринның ойынша, одан әрі қарай мектеп ісін дұрыс жолга кою кажет. Мектептер жана жаксы оміргe күресе алатын жана азаматтарды калыптастыруға назар аударуы тиіс. 3.А. Құнанбаевтың іс-әрекеті халыкты канаудан сактау болатын. Осы жагдайда ол билікті білімді адамдарға беру керек деген тұжырымга келеді. Ойшыл білімді билеуші мен білімді халықтың концепциясын негіздеушілерлің бірі. 1 (Identify) тарихи оқиғалардың себептерін аныктаныз. 1. 2. D Describe) -сәйкесінше дәлелдерді сипаттаңыз. 1. 2. E (Explain) осы себептердің тарихи оқиғаға калай ықпал еткенін түсіндіріңіз. 1. 2. A (Analyze) осы себептердің қаншалықты маңызды болғанына талдау жасаңыз 1. 2.
XIX ғасырдағы қазақ ағартушыларының қоғамдық-саяси көзқарастарын IDEA формуласына (Identify, Describe, Explain, Analyze) сай талдайық.
1. I (Identify) - Тарихи оқиғалардың себептерін анықтау
- Надандық: Қазақ қоғамындағы надандық (білімнің жоқтығы) қазақтардың әлеуметтік-экономикалық жағынан артта қалуына әрі кедейшілікке себеп болды.
- Патшалық билік: Патшалық биліктің қазақ даласына ғылым мен мәдениетті жібермеуге бағытталған саясаты, ағартушылардың білімді ұрпақ тәрбиелеу қажеттілігін түсінуіне түрткі болды.
2. D (Describe) - Сәйкесінше дәлелдерді сипаттау
Уалиханов: Уалиханов қазақтардың кедейлік тұрмысын надандықпен байланыстырып, білімнің маңыздылығын көрсеткен. Ол білімді адамдардың кедейшілікпен нәтижелі күресе алатынын айтып, ағартудың қажет екенін дәлелдеді.
Алтынсарин: Ыбырай Алтынсарин мектеп ісін дамыту қажеттілігін атап өтті. Ол мектептерді жаңа өмірге дайын азаматтарды тәрбиелеу үшін қажетті құрал ретінде санады.
3. E (Explain) - Осы себептердің тарихи оқиғаға қалай ықпал еткенін түсіндіру
Надандық: Қазақтың білімсіздігі мен надандығы оларды әлеуметтік-экономикалық дамуға кедергі келтірді, бұл ұлттың саяси тұрғыдан шеттелуіне әкелді. Ағартушылар білім беру арқылы халықтың санасын ояту үшін күресті.
Патшалық билік: Патшалық әкімшілік мәдениетті енгізуге қарсы болды, бұл қазақ қоғамында ағартушылық қозғалыстың қажеттігін арттырды. Ағартушылар халықтың білім алуына тосқауыл қойған билікке қарсы әрекет жасап, өз идеяларын насихаттады.
4. A (Analyze) - Осы себептердің қаншалықты маңызды болғанына талдау жасау
Надандық: Уалихановтың және Алтынсариннің көзқарастары қазақ қоғамы үшін өте маңызды болды. Олар халықтың кедейліктен құтылу үшін білімнің қажеттілігін көрсетті. Бұл идея кейін қазақтың ағартушылық қозғалысының негізі болды.
Патшалық билік: Патшалық биліктің білім мен мәдениетті бақылауда ұстауы, ағартушылық идеяларды соққыға алып, қазақ қоғамының оянуына ықпал етті. Ойшылдар білімді адамдарға билікті беру қажеттілігін айта отырып, саяси өзгерістердің алғышарттарын қалыптастырып, ұлттық сананың қалыптасуына үлес қосты.
Қорытынды
XIX ғасырдағы қазақ ағартушыларының көзқарастары ұлттық сана-сезімнің оянуына, халықты білімге тартуға бағытталды. Уалиханов, Алтынсарин және Құнанбаевтың идеялары, сондай-ақ патшалық биліктің саясаты, қазақ қоғамында білім мен мәдениеттің маңыздылығын арттырды. Ағартушылық қозғалыс қазақ халқының бостандығы мен тәуелсіздігі жолындағы күресте маңызды рөл атқарды.
4. XIX гасырдагы казак агартушыларының коғамдық-саяси кизкарастарын IDEA формуласын колдана отырып талдаңыз 1.111. Уалиханов казактардың кедейлік түрмысының және саяси белсенділігінің томсплігінің себебі ретінде надандыкты санады. Осыдан ол агартуды аса жогары багалаган. Оның пікірінше, білімді адамдар кедейшілікпен натижелі түрде күресе алады. Халықтың дамуы үшін ең бірінші бостандык пен білімді қажет еткен ойшыл, патшалық биліктің қазақ даласына гылымды жане мәдениетті жібермеу саясатына карсы тұрам 2.Ы. Алтынсаринның ойынша, одан әрі қарай мектеп ісін дұрыс жолга кою кажет. Мектептер жана жаксы оміргe күресе алатын жана азаматтарды калыптастыруға назар аударуы тиіс. 3.А. Құнанбаевтың іс-әрекеті халыкты канаудан сактау болатын. Осы жагдайда ол билікті білімді адамдарға беру керек деген тұжырымга келеді. Ойшыл білімді билеуші мен білімді халықтың концепциясын негіздеушілерлің бірі. 1 (Identify) тарихи оқиғалардың себептерін аныктаныз. 1. 2. D Describe) -сәйкесінше дәлелдерді сипаттаңыз. 1. 2. E (Explain) осы себептердің тарихи оқиғаға калай ықпал еткенін түсіндіріңіз. 1. 2. A (Analyze) осы себептердің қаншалықты маңызды болғанына талдау жасаңыз 1. 2.
XIX ғасырдағы қазақ ағартушыларының қоғамдық-саяси көзқарастарын IDEA формуласына (Identify, Describe, Explain, Analyze) сәйкес талдайық.
1. I (Identify) - Тарихи оқиғалардың себептерін анықтау
- Надандық: Қазақ қоғамындағы білімнің жоқтығы мен надандық, қазақтардың әлеуметтік-экономикалық және саяси тұрғыдан артта қалуына себеп болды.
- Патшалық билік саясаты: Патшалық биліктің қазақ жерінде ғылым мен мәдениетті дамытуға қарсы болуы, ағартушылардың білім мен мәдениетті халық арасында тарату қажеттілігін түсінуіне түрткі болды.
2. D (Describe) - Сәйкесінше дәлелдерді сипаттау
Уалиханов: Шоқан Уалиханов надандықты қазақ халқының кедейлігінің басты себепі ретінде қарастырып, ағартуды аса жоғары бағалады. Ол, білім алу арқылы, кедейшілікпен күресуге болатындығын айтты. Уалихановтың пікірінше, бостандығы мен білімділігі бар халық қана дамыған қоғамды құра алады.
Алтынсарин: Ыбырай Алтынсарин мектептерді дұрыс жолға қою қажеттілігін атап өтті. Ол мектептер «жаңа өмірге» жаратылатын азаматтарды қалыптастыруға арналған шараларды қолға алуы керек екендігін білдірді. Ол ауылды жерлердегі мектептерді дамыту қажеттілігін атап, қазақ балаларын оқыту арқылы жаңа ұрпақ тәрбиелеудің маңызды екенін түсінді.
3. E (Explain) - Осы себептердің тарихи оқиғаға қалай ықпал еткенін түсіндіру
Надандық: Уалихановтың надандық туралы пікірі қазақ халқының кеңінен білім алуға, мәдениетке және ғылыми жетістіктерге қол жеткізбейтінін көрсетті. Ағартушылық идеялардың негізгі мақсаты – халықтың білім деңгейін көтеріп, олардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын жақсарту болды.
Патшалық билік саясаты: Патша әкімшілігінің қазақ даласына мәдениетті, білімді енгізуге кедергі жасауы, ағартушыларды қарсы қоюға итермеледі. Бұл жағдай қазақ қоғамында білім мен мәдениетті насихаттайтын қозғалыстың қажеттілігін туындатты. Ойшылдардың білімді халықты қалыптастыруға бағытталған идеялары, олардың әрекеттері арқылы халықтың саяси белсенділігін оятуға, қоғамдық сана-сезімді қалыптастыруға әсер етті.
4. A (Analyze) - Осы себептердің қаншалықты маңызды болғанына талдау жасау
Надандық: Уалиханов, Алтынсарин және Құнанбаевтың идеялары білімнің маңызды рөлін айқындап, қазақ қоғамының дамуына мақсатты түрде ықпал етті. Олардың пікірлері кейінгі ағартушылар мен ақындардың да көзқарастарына негіз болды, бұл қазақ мәдениеті мен әдебиетінің дамуына оң әсер етті.
Патшалық билік саясаты: Патша билігіне қарсы әрекет ретінде ағартушылық қозғалыс халықты біліммен қаруландыру мақсатында қалыптасты. Ойшылдар, қоғамдық сана-сезімді оятып, халықтың саяси қатысуын арттырып, нәтижесінде қазақ қоғамында ұлттық ойдың қалыптасуына, тәуелсіздік пен азаттық үшін күреске дайын болуына ықпал етті.
Қорытынды
XIX ғасырдағы қазақ ағартушыларының көзқарастары ұлттық сана-сезімнің оянуына, халықты білім беруге бағытталған заманауи рухани әрі материалдық дүниені қабылдауға түрткі болды. Уалиханов, Алтынсарин, және Құнанбаевтың ойлары қазақ халқының саяси белсенділігі мен білімділігін арттыруда маңызды рөл атқарды, бұл, өз кезегінде, қазақ қоғамының дамуына және тәуелсіздікке ұмтылысқа зор ықпал еткен.
