Мәтін бойынша жоспар құры. Курайлы келін қоршаған қалың егінші түнде жауын болғандықтан жердін дегдун кутіп, бүгін егінге күндегіден кешірен шыққан. Біреу егіз, бі реу ат, біреу…
Мәтін бойынша жоспар құры. Курайлы келін қоршаған қалың егінші түнде жауын болғандықтан жердін дегдун кутіп, бүгін егінге күндегіден кешірен шыққан. Біреу егіз, бі реу ат, біреу түйе, қайсыбіреу аралас жегіл, қым-қиғаш қимылдаған жұртты Олжабен пен Жамал керіп келеді. Ертемен ауылдан шыққан айқай-ұйқай дауыстарды да құлақтары аның естіде Әй, егеуді қалдырма, егеуді! - Тоқта, доғарылып қалды! Аналар барып жырта бастады - Маупінейді оятындар, Мәулікейді Егіс басталғалы бірқатар кундер өтсе де, ауыл әлі даурығуын қойған Кез алмай қарап келе жатқан Олжабен қабағын бір шытып күбір етті - Жұмыстарында енім жоң Өгіз бен сиырды аралас женнен бір белек егінші қара жолды жиек тей соқасын жаңа ғана салған енен. Олжабектер келіп, солардың қасына тоқтады. Егіншілердің келіп бастыңлай, өздерімен өздері әуре болып жур. бұларға қапелімде қарай қойған жоқ. Олжабектің көзі неліктерде. «Ана сиыр бұзау бере ме, енді?! Обал-ай!» деген ойда тұрғанда: О, жігітім, жол болсын!,- деді егіншілердің ішіндегі сақалды біреуг Жасы үлкен адамға салем бермегені есіне түсіп, Олжабек: Ассалаумалейкум! дегенде, түйенің үстінде отырған Жамал мырс em Егінші де күліп жіберді. - Е, бәсе, жасың кіші көрінеді ғой, шырағым! - деді де сорайған мойнын соза түсіп Жамалға Есенбісің, балам! Ал жөніңді білдір. Танымадың, деді Олжабене Олжабен женін женді айтпады. Сұрастыра келе шалдың ененін өзі жақсы біліп алды. Оған нездескен осы елдегі «Пышақшы мамал» дейтін адам еді, білгенінше жай-жапсардың бәрін айтты. Олжабек сурай берді Отағасы, сонымен, колхоз егінін салып жатырмыз де Иә, шырағым, әйтеуір қауым болып кіріскен іс қой. Такірі тек оңын берсін! Осы маңдағы елдің бәрі де колхоз болды ма? Колхозсыз жер бар дейсіз бе? Кім қалпында отыр дейсіз? Бәсе, «ел-елдің бәрі-ақ осыған келді», - деседі ғой Дегенмен «Ортақ егізден оңаша бұзау» жақсы да. Әй, балам-ай. Гол заман мен бұл заман бір ме? Заманына қарай амалы да бар емес пе?!
Мәтіннің мазмұнына негізделген жоспарды құру барысында оқиға желісін, кейіпкерлерді, конфликтілерді және негізгі ойды назарға алу қажет.
Жоспар
Кіріспе
- Мәтіннің тақырыбы: ауылдағы егін шаруашылығына қатысты әңгіме.
- Ауыл өмірінің салты, колхозда егін егу процесі.
Негізгі бөлім
Оқиғаның басталуы:
- Жауыннан кейінгі егін жұмыстарындағы кешігулер.
- Олжабек пен Жамалдың егінші қауымына куә болуы.
Кейіпкерлер:
- Олжабек: жастау, егіншілер арасында жүрген.
- Жамал: Олжабектің серігі, егін егу процессіне қызығушылық танытып отырған.
- Егіншілер: ауылдың еңбекқор тұрғындары, соның ішінде «Пышақшы Мамал».
Әңгіме барысы:
- Олжабек пен Жамалдың егіншілермен диалогтары.
- Егіншілердің жұмыстары, шынайы ауыл өмірін сипаттау.
- Егін егу жұмысының маңызы және ауыл тұрғындарының ынтымақтастығы.
Конфликт және шешім
Конфликт:
- Олжабек пен Жамалдың ауыл өміріне, жаңа қоғамның өзгерістеріне деген көзқарастары.
- Жаңа заманның ескі дәстүрлермен салыстырыла қарастырылуы.
Шешім:
- Ауыл тұрғындарының колхозға өтуі, қазақ ауылындағы заманауи өзгерістер.
- «Заманына қарай амалы» деген философиялық ой.
Қорытынды
- Ауыл өмірінің маңызды аспектілері: бірлік, еңбек, өзгерістер.
- Мәтіннің тәрбиелік мәні: жастардың ауылдың дәстүрлерін ұстанып, жаңа заманда өмір сүру керек екендігі.
Пайдалануы
Мұндай жоспар мәтінді тұтас түрде талдауға және өз ойыңызды жүйелеуге көмектеседі. Оқып жатқан әдеби шығарманың мазмұнын тереңірек түсінуге, кейіпкерлердің қарым-қатынасын саралауға және шығармадағы негізгі тақырыптарды анықтауға ықпал етеді.
