3- тапсырма. Сұрактарга жазбаша жауап берініздер 1. Мемлекеттік тілдің мәртебесі жайлы не білесің? 2. Казакстан Республикасындагы тілдердин жалпы мжелест 3. Мемлекеттік тілдін капргі тандагы жагдайы кандай 4. Үштұғырлы тіл туралы не білесін? 5. Көп тіл білу үшін кандай жагдай жасалуы керек? 4- тапсырма. Полиглоттар тарихынан тіл туралы кандай кызыкты маліметтер білесіңдер? Полилоттар тарихынан кызыкты деректер берейін. 1. Шығыс гұламасы Әл Фараби 70-ке жуық тілді меңгерген. 2.А. С. Пушкин француз, ағылшын, неміс, итальян, испан, латын, грев, славян тілдерін білген 3. Коне еврей тілін зерттеген. Ұлы Абай орыс казак тілдерімен катар парсы, араб тілдерін меңгерген. Орыс тілін орта жастан асып барып, кеш менгерген. 4. Луначарский испан тілін 57 жасында үйренген екен. 5. Кибернетика "атасы" деп есептелетін Норберт Винер 13 тілді зерттеген. 6. Люксембург халкының түгелге жуығы торт тілде еркін сойлей алады, эстресс, жастары Ең бастысы. Люксембург балалары мектепке дейін торт жастан бастап тегін ана тілінде, екінші сыныптан бастап француз тілінде окиды. Ағылшын тілі алтыншы санаттан бастайды. 5- тапсырма. Нақыл сөздерді есте сакта. Анамыздың ак сүтімен бойымызга дарыған тілімізді ұмыту бүкіл ата бабамызды, тарихымызды ұмыту. (Бауыржан Момышұлы) Ана тілін ұмыткан адам оз халкынын өткенінен де, болашағынан да кол үзеді. (Габит Мүсірепов) Ана тілі дегеніміз сол тілді жасаған, жасап келе жаткан халыктын баяғысын да, сол халыктың мәнгілігінің мәселесі. Ана тілін тек өгей ұлдары ғана менсінбейді, өгей ұлдары гана оны аякка басады (Ғабит Мүсірепов) Кімде-кім казіргі уакытта ана тілін, озінін әдебиетін сыламаса, бағаламаса, оны сауатты. мәдениетті адам деп санауға болмайды. (Мұхтар Әуезов) Мемлекеттік тіл елдің барша азаматтарын біріктіретін ту, елтанба, әнұран секілді нышан. Патриотизммен тығыз байланысты мемлекеттік манызды мэселе мемлекеттік тіл мәселесі. Ол елдің барша азаматтарын біріктіруі тиіс. Қоғамға біздің тіл саясатымыздын мәнін теренірек түсіндіру керек. Ол кез келген мемлекеттің ұлт саясатының өзегі деп накты ашык айткан (Н. Ә. Назарбаев).

### 3-тапсырма: Мемлекеттік тілдің мәртебесі 1. **Мемлекеттік тілдің мәртебесі жайлы не білесің?** Мемлекеттік тіл — еліміздің заңнамасында ресми түрде бекітілген тіл. Ол қоғамда коммуникация мен мәдениеттің негізі болып табылады. Мемлекеттік тілдің мәртебесі елдің тәуелсіздігі мен ұлттық бірлігін көрсетеді. Бұл тіл ел азаматтарының бірігуін қамтамасыз етеді, мемлекеттік басқару мен білім беру жүйесінде маңызды рөл атқарады. 2. **Қазақстан Республикасындағы тілдердің жалпы молештігі** Қазақстан Республикасында бірнеше тілдер қолданылады, олардың арасында мемлекеттік тіл — қазақ тілі, орыс тілі және басқа да ұлттардың тілдері бар. Тілдер арасында бірлік пен гармонияның болуы, әр халықтың мәдениетін сақтап қалу — маңызды мәселе. 3. **Мемлекеттік тілдің қазіргі таңдағы жағдайы қандай?** Қазіргі таңда мемлекеттік тілдің дамуы үшін көптеген шаралар жүргізілуде. Қазақ тілінің мәртебесін арттыру, жастар арасында қазақ тілінде білім беруді кеңейту, мемлекеттік органдарда қазақ тілінің қолданылуын күшейту — негізгі бағыттар. Бірақ, кейбір қиындықтар да орын алуы мүмкін, мысалы, халықтың түрлі әлеуметтік топтар арасындағы тілдік барьерлер. 4. **Үштұғырлы тіл туралы не білесің?** Үштұғырлы тіл саясаты — қазақ, орыс және ағылшын тілдерін қатар дамыту. Бұл бағдарлама жастарға үш тілде білім алу мүмкіндігін береді, осылайша олар халықаралық дәрежеде бәсекеге қабілетті бола алады. Әр тілдің ерекшеліктері мен мәдениетін танып-білу — маңызды аспект. 5. **Көп тіл білу үшін қандай жағдай жасалуы керек?** Көп тіл білу үшін, ең алдымен, сөздік қорын дамыту және тілдік ортада жиі болу қажет. Білім беру жүйесінде көптілді білім беру бағыттарының дамуы, шет тілдерін үйрену үшін курстар мен семинарлар өткізу, сондай-ақ, халықаралық қатынастарды нығайту — маңызды факторлар. ### 4-тапсырма: Полиглоттар тарихынан қызықты мәліметтер Полиглоттар тарихы — әр түрлі тілдерді меңгерген адамдардың тәжірибелері мен жетістіктеріне толы. Мысалы: 1. **Әл Фараби** — шығыс ғұламасы, 70-ке жуық тіл меңгерген. 2. **А. С. Пушкин** — француз, ағылшын, неміс, итальян, испан, латын, грек, славян тілдерін білген. 3. **Коне** — еврей тілін зерттеген, ал Ұлы Абай орыс, қазақ тілдерімен қатар парсы, араб тілдерін меңгерген. 4. **Луначарский** — испан тілін 57 жасында үйренген. 5. **Норберт Винер** — 13 тілді зерттеген, кибернетиканың "атасы" ретінде танылған. 6. **Люксембург** — халқының 90%-ы төрт тілде еркін сөйлейді; мектепте 4 жастан бастап ана тілінде, 2-сыныптан француз тілінде, ал 6-сыныптан бастап ағылшын тілінде білім береді. ### 5-тапсырма: Нақыл сөздерді есте сақтау 1. **Бауыржан Момышұлы**: "Анамыздың ақ сүтімен бойымызға дарыған тілімізді ұмыту — бүкіл ата-бабамызды, тарихымызды ұмыту." 2. **Габит Мүсірепов**: "Ана тілін ұмытқан адам өз халқының өткенінен де, болашағынан да қол үзеді." 3. **Ғабит Мүсірепов**: "Ана тілі дегеніміз сол тілді жасаған, жасап келе жатқан халықтың баяғысын да, сол халықтың мәңгілігінің мәселесі." 4. **Мұхтар Әуезов**: "Кімде-кім қазіргі уақытта ана тілін, өзінің әдебиетін сыламаса, бағаламаса, оны сауатты, мәдениетті адам деп санауға болмайды." 5. **Н. Ә. Назарбаев**: "Мемлекеттік тіл елдің барша азаматтарын біріктіретін ту, елтаңба, әнұран секілді нышан." ### Қорытынды Бұл тапсырмалар мемлекеттік тілдің маңызы, көптілділіктің артықшылықтары мен полиглоттардың тарихы туралы терең түсінуге көмектеседі. Тілді дамыту — қоғамның мәдениеті мен бірігуіне әсер ететін маңызды фактор.