Спішыце сказы, расстаўце, дзе неабходна, знакі прыпынку і растлумачце іх пастаноўку, звароткі падкрэсліце. 1. Жывеш не вечна, чалавек перажыві ж у момант век (М. Багдановіч). 2. Хмаркі залатыя! Вы прастору дзеці, ходзіце вы вечна па ўсім белым свеце (Я. Колас). 3. Вы шуміце, шуміце нада мною бярозы калышыце люляйце свой напеў векавы (Н. Гілевіч). 4. Вітаю вас, як блізкіх родных, старыя хвоі на палях (Я. Колас). 5. Прырода-маці мы твая часцінка (П. Панчанка). 6. Дыміся бульбай край маленства... (Р. Барадулін). 7. Ты чуеш дружа мой як плачуць журавы над зарывам асенніх журавін? (П. Панчанка). 8. Я з Мінска паклон перадаць табе рад і народу твайму горад-сад горад-брат (П. Панчанка). 9. Гэй ты братка Новы годзе што з сабою нам нясеш? (Цётка). 10. Не тужы ты Нёман адзінока па красуні Прыпяці шырокай (А. Русак).

Давайце разбярэмся з гэтымі сказамі, расставім знакі прыпынку і растлумачым іх пастаноўку. Таксама падкрэслім звароткі, якія выдзяляюцца ў словах. 1. **Жывеш не вечна, чалавек, перажыві ж у момант век** (М. Багдановіч). - Знак прыпынку: Каму? - Касательный знак прыпынку перад "чалавек" для выдзялення звароткі. - Тлумачэнне: Сказ заклікае да разважання над жыццём і яго мяжамі. 2. **Хмаркі залатыя! Вы, прастору, дзеці, ходзіце вы вечна па ўсім белым свеце** (Я. Колас). - Знак прыпынку: Два коскі для выдзялення зваротак. Першая коска перад "прастору", другая - перад "дзеці". - Тлумачэнне: Першая частка - выказванне прыгажосці хмарак, другая - зварот да дзяцей. 3. **Вы шуміце, шуміце, нада мною бярозы, калышыце, люляйце свой напеў векавы** (Н. Гілевіч). - Знак прыпынку: Коскі пасля "шуміце" і "бярозы", а таксама пасля "калышыце". - Тлумачэнне: Сказ уяўляе сабой малюнак прыроды, дзе бярозы нібыта калышуть і спяваюць. 4. **Вітаю вас, як блізкіх родных, старыя хвоі на палях** (Я. Колас). - Знак прыпынку: Коска пасля "вас" для выдзялення звароткі. - Тлумачэнне: Тут адбываецца зварот да старых ялін, якія ўяўляюцца як родныя. 5. **Прырода-маці, мы твая часцінка** (П. Панчанка). - Знак прыпынку: Коска пасля "Прырода-маці". - Тлумачэнне: Сказ падкрэслівае блізкасць чалавека і прыроды. 6. **Дымыся бульбай, край маленства...** (Р. Барадулін). - Знак прыпынку: Кропка ў канцы. - Тлумачэнне: Аўтар уяўляе пейзаж, звязаны з маленствам. 7. **Ты чуеш, дружа мой, як плачуць журавы над зарывам асенніх журавін?** (П. Панчанка). - Знак прыпынку: Коска перад "дружа мой" і знакі пытання у канцы. - Тлумачэнне: Зварот да сябра, выяўляючы эмоцыі героя. 8. **Я з Мінска, паклон перадаць табе, рад і народу твайму, горад-сад, горад-брат** (П. Панчанка). - Знак прыпынку: Коскі перад "паклон", "рад" і "народу". - Тлумачэнне: Выказанне прыналежнасці да краіны і павагі да горада. 9. **Гэй ты, братка, Новы годзе! Што з сабой нам нясеш?** (Цётка). - Знак прыпынку: Коска пасля "ты" і знакі пытання ў канцы. - Тлумачэнне: Зварот да Новага года. 10. **Не тужы ты, Нёман, адзінока па красуні Прыпяці шырокай** (А. Русак). - Знак прыпынку: Коска пасля "ты" для звароткі і коска перад "па красуні". - Тлумачэнне: Прышчэпка даўнасці ракі Нёман, якая шкадуе аб Прыпяці. Кожны сказ утрымлівае зварот, які выдзяляецца коскамі. Звароткі падкрэсліваюць эмоцыі і інтымнасць зносін герояў з аб'ектамі, да якіх яны звяртаюцца.